علی مهدوی

بررسی پایداری روند تغییرات پوشش‌گیاهی به عنوان یکی از مهم‌ترین موضوعات مدیریت و کنترل پوشش‌گیاهی در راستای توسعه پایدار است. بنابراین در این مطالعه به بررسی تغییرات کاربری و پوشش‌گیاهی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و ارتباط آن با خشکسالی در دوره زمانی 1380-1400 (مطالعه موردی: شهرستان آبدانان) پرداخته شد. برای بررسی تغییرات پوشش‌گیاهی در بیست سال اخیر و رابطه آن با خشکسالی از تصاویر ماهواره‌ای لندست 8 استفاده شد. ابزار مورد استفاده برای آنالیز داده‌های جغرافیایی نیز استفاده از روش شیءگرا و نرم‌افزارهای دورسنجی و سیستم اطلاعات ArcGIS10.4، ENVI 4.7 IDRISI SELVA و EXCEL2013 است. برای به دست آوردن صحت بهتر از نرم افزار Google Earth استفاده گردید. در این تحقیق 9 شاخص گیاهی شامل NDVI، DVI، WDVI، RVI، SAVI، EVI، AVI، Ratio، TVI بررسی شدند. نتایج نشان داد که شاخص NDVI بیشترین ضریب همبستگی در سال‌های 2001، 2013 و 2020 را جهت ارزیابی پوشش گیاهی در منطقه را دارد. پس از تهیه نقشه کاربری اراضی سال‌های 2001، 2013 و 2020 مساحت4 کلاس پوشش اراضی به دست آمد. نتایج حاصل از بررسی تغییرات کاربری بیانگر افزایش کاربری کشاورزی و آب می‌باشد. نتایج حاصل از بررسی نقشه CROSSTAB نشان‌دهنده بیشترین تغییرات مربوط به تبدیل جنگل به اراضی مرتع با مقدار49/11336 هکتار و تبدیل مرتع به اراضی کشاورزی به مقدار 18/10131 هکتار است. براساس نتایج مربوط به مدل زنجیره‌های مارکوف به کمک نقشه کاربری سال 2020، اختلاف بین طبقه‌های گوناگون به مقدار کمتر از یک درصد است، که نشان دهنده مفید بودن مدل مارکوف و قابلیت بهره‌گیری از آن در شبیه‌سازی تغییرات کاربری است. نتایج حاصل از بررسی شرایط خشکسالی حوضه مورد مطالعه براساس شاخص بارش استاندارد محاسبه نشان داد که در دوره زمانی 20 ساله اغلب شاهد شرایط تقریبا نرمال هستیم. در ادامه سال 2009 با مقدار SPI 29/1 در طبقه مرطوب و سال 2012 با SPI 8/1 در طبقه خیلی مرطوب قرار دارد. درنتیجه در این پژوهش تغییرات کاربری اراضی و پوشش زمین تا حد زیادی وابسته به تغییرات شرایط خشکسالی و شاخص SPI می‌باشد.