ایوب منتی

چکیده هژمونی گفتمان اسلام‌گرایی سیاسی بعد از سال 2003، منازعات فرقه‌ای و ظهور داعش در سال 2014، از عواملی بوده‌اند که باعث کم‌‌توجهی به تأثیرات ناسیونالیسم عربی- عراقی در عرصه سیاسی عراق جدید شده‌اند. اما ناسیونالیسم عربی- عراقی، ریشه دیرینی در تاریخ مدرن عراق دارد و تا سال 2003، در قالب مدل‌های مختلف، گفتمانی مسلط در صحنه سیاسی بوده است. تأثیرات این گفتمان سیاسی، از اشغال عراق تا به امروز نیز، امری مشهود بوده است. این تاثیرگذاری را می‌توان در پیروزی برخی از نیروهای سیاسی ناسیونالیست سکولار و مذهبی در انتخابات‌ها، گفتار سیاسی رهبران سیاسی و تلاش آن‌ها در جهت متوازن‌سازی روابط عراق با کشورهای دیگر ملاحظه کرد. مقاله حاضر، نه تنها به دو گفتمان اصلی ناسیونالیستی در تاریخ عراق مدرن می-پردازد، بلکه نقش مهم این ایدئولوژی را بعد از سال 2003 مورد واکاوی قرار می‌دهد. به نظر می‌رسد، با توجه به ناکارامدی نیروهای سیاسی مسلط بر صحنه سیاسی در این دو دهه و چالش‌های عدیده‌ای که پیش‌روی حکمرانی باثبات و دموکراتیک در این کشور قرار دارد، توسل به گفتمان ناسیونالیستی و نقش آن در بسیج سیاسی در آینده بیش از پیش افزایش یابد.