ایوب منتی

چکیده هژمونی گفتمان اسلام‌گرایی سیاسی بعد از سال ،2003 منازعات فرقه‌ای و ظهور داعش در سال ،2014 از عواملی بوده اند که باعث کم توجهی به تأثیرات ناسیونالیسم عربی- عراقی در عرصه سیاسی عراق جدید شده‌اند. اما ناسیونالیسم عربی- عراقی، ریشه دیرینی در تاریخ مدرن عراق دارد و تا سال ،2003 در قالب مدل‌های مختلف، گفتمانی مسلط در صحنه سیاسی بوده است. تأثیرات این گفتمان سیاسی، از اشغال عراق تا به امروز نیز، امری مشهود بوده است. این تاثیرگذاری را می‌توان در پیروزی برخی از نیروهای سیاسی ناسیونالیست سکولار و مذهبی در انتخابات‌ها، گفتار سیاسی رهبران سیاسی و تالش آنها در جهت متوازن-سازی روابط عراق با کشورهای دیگر ملاحظه کرد. مقاله حاضر، نه تنها به دو گفتمان اصلی ناسیونالیستی در تاریخ عراق مدرن می‌پردازد، بلکه نقش مهم این ایدئولوژی را بعد از سال 2003 مورد واکاوی قرار می‌دهد. به نظر می‌رسد، با توجه به ناکارامدی نیروهای سیاسی مسلط بر صحنه سیاسی در این دو دهه و چالش‌های عدیدهای که پیشروی حکمرانی باثبات و دموکراتیک در این کشور قرار دارد، توسل به گفتمان ناسیونالیستی و نقش آن در بسیج سیاسی در آینده بیش از پیش افزایش یابد. سوال مقاله حاضر این است که ناسیونالیسم عربی- عراقی بعد از اشغال عراق از سوی آمریکا، چه تأثیراتی بر صحنه سیاسی عراق داشته است؟ فرضیه مقاله این گونه صورتبندی می‌شود: ناسیونالیسم عربی- عراقی، از آنجا که گفتمان نیروهای سیاسی ناسیونالیست سکولار و مذهبی در یک دهه اخیر بوده است، نقش مهمی در تحوالت سیاسی ایفا کرده است، که می توان به پیروزی ناسیونالیست‌های سکولار(لیست العراقیه) در انتخابات ،2010 پیروزی ائتلاف سائرون در انتخابات ،2018 2021 و حضور چشمگیر آنها در عرصه سیاسی، ریتوریک‌های ناسیونالیستی در گفتار سیاسی رهبران و تلاش‌ها جهت متوازن‌سازی روابط عراق با کشورهای مختلف اشاره کرد. کلید واژه : ناسیونالیسم عراقی، اسلام‌گرایی سیاسی، عراق جدید، پان عربیسم بعث، ملت سازی