1405/02/20

عباس محمدخانی

مرتبه علمی: استادیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
ریسرچ گیت:
دانشکده: ادبیات و علوم انسانی
اسکولار:
پست الکترونیکی:
اسکاپوس:
تلفن:
HIndex:

مشخصات پژوهش

عنوان
رابطه قتل عمدی و تروریسم در حقوق کیفری ایران
نوع پژوهش
مقاله ارائه شده کنفرانسی
کلیدواژه‌ها
قتل عمدی، تروریسم، محاربه، افساد فی الارض، صدمات علیه اشخاص.
سال 1396
پژوهشگران عباس محمدخانی

چکیده

تروریسم به عنوان یک پدیده مجرمانه با رشد فزاینده به خصوص در دو دهه اخیر همراه بوده است، لیکن علی رغم تمامی سعی جامعه بین المللی در شناسائی و مبارزه با آن تا کنون موفقیتی دراین زمینه حاصل نشده است و این جرم به شکل شدیدتر ، خطرناک تر و با توسل به شیوه هایمدرن در حال تکرار میباشد. چرا که امروزه گروههای تروریستی با استفاده از تجهیزات و فن آوریروز توانسته‌اند تقریبا در هر کجا که اراده کنند اقدامات خود را سازماندهی کرده و به اجرا درآورند حال آنکه علی رغم موفقیت تروریستها در جهت تطبیق خود با روند جهانی شدن تلاشهایجوامع برای مقابله با اعمال تروریستی همچنان ملی مانده است. شاید علت این امر را از یک طرف در نبود یک توافق جمعی در سطح جامعه جهانی بر سر تعریف ومصادیق این جرم دانست کهنمونه بارز آن اختلافات گسترده کشورها در هنگام تدوین اساسنامهدیوان بین المللی کیفری راجع به موضوع تروریسم در رم ایتالیا سال 1999 اشاره کرد. علی رغم اینکه عبارت تروریسم در ادبیات سیاسی ایران، عبارتی شناخته شده و پرکاربرد است، اما ماهیت حقوقی آن در ایران مشخص نیست. سئوالی که پژوهش حاضر در مقام پاسخ به آن شکل گرفته است، آن است که تروریسم چه رابطه ای با جرم قتل عمدی دارد و آیا تروریسم لزوماً در برگیرنده قتل عمدی است و یا اینکه می توان آن را جرمی مجزا و جدای از قتل عمدیدانست؟ برای پاسخ به این سئوال قوانین مختلفی که در مورد تروریسم از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشته است، مورد بررسی قرار خواهد گرفت. توضیح آن که باید بین عناوین ترور و تروریسم در حقوق کیفری ایران قائل به تفکیک شد. عبارت ترور هم از نظر لغوی و هم در قوانین کیفری معدودی که توسط قانونگذار استفاده شده است(مانند قانون بکارگیری سلاح مصوب 1373)، به معنای قتل عمدی است و ربطی به معنای اصطلاحی تروریسم ندارد. اماعبارت تروریسم هم از نظر تعریف حقوقی و هم در برخی قوانین ایران مانندقانون مبارزه با تأمین مالی تروریسم مصوب 1394، هرچند جرمی جداگانه را در حقوق ایران شکل نمی دهد، اما می تواند بر عناوین کیفری متعدد و از جمله قتل عمدی منطبق گردد. زیرا رفتار مجرمانه بکار رفته در تروریسم لزوماً دربردارندۀ کشتن یا ایراد صدمه جسمانی بر اشخاص نیست و علاوه بر موارد مزبور، رفتارهای مجرمانه دیگری را نیز در بر می گیرد. بنابراین، با توجه به نوع رفتار مجرمانه زیر مجموعۀتروریسم و نیز سوءنیت خاص مرتکب در ارتکاب رفتار مجرمانه، آنچه تروریسم دانسته می شود،علاوه بر قتل عمدی، می تواند حسب مورد ذیل جرائمی مانند محاربه، افساد فی الارض، بغی و حتی جرائم دیگر قرار گیرد. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی- تحلیلی است که پس از بیان نظریه‌هایِ مختلفی که در خصوص تروریسم مطرح شده است و همچنین بررسی مقررات کیفری داخلی به رابطه بین تروریسم و قتل عمدی می-پردازد. ابزارهای گردآوری اطلاعات نیز، مراجعه به کتب و مقالات خارجی و فارسی، قوانین، آیین‌نامه‌ها و همچنین مراجعه به منابع الکترونیکی و استفاده از جستارگرایی رایانه‌ای می‌باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تروریسم لزوماً در برگیرنده جرم قتل عمدی نیست و می تواند بدون تحقق قتل عمدی هم محقق گردد. با وجود این، در صورتی که تروریسم شامل قتل عمدی باشد، علاوه بر مجازات قتل عمدی که حسب مورد می تواند قصاص یا تعزیر باشد، ممکن است رفتار مرتکب شامل برخی از حدود(مانند محاربه) نیز قرار گیرد که در آن صورت دادرس ناگزیر از رعایت مواد 133 و 135 قانون مجازات اسلامی در خصوص تعدد جرم است. کلید واژه: قتل عمدی، تروریسم، محاربه، افساد فی الارض، صدمات علیه اشخاص.