قانونگذار ایران در سال 1399 به الحاق ماده 499 مکرر به قانون تعزیرات 1375 مبادرت کرد و بر اساس آن توهین به قومیتهای ایرانی و ادیان و مذاهب رسمی مقرر در قانون اساسی ایران را جرم شناخت. اگرچه مواردی از توهین و تعدی به ادیان یا مناسک مذهبی آنها در قوانین کیفری کشورهای اسلامی دیگر نیز یافت میشود، دقت در ماده مزبور نشان میدهد که صرفنظر از اینکه تصویب چنین مادهای بهصورت حاضر خصوصاً در بحث توهین به قومیتها فاقد ضرورت بوده و میتواند منجر به طرح دعاوی نادرست بسیاری شود، متن ماده مزبور نیز مبهم بوده و ظرفیت تفسیرهای متعارض را دارد؛ امری که درنهایت منجر به صدمه به حقوق افراد خواهد شد. مهمترین ابهام ماده مزبور ناظر به تعریف قومیتهای ایرانی و معیار تشخیص آن است که ازجمله پیچیدهترین مفاهیم جامعهشناسی محسوب میشود. مفاهیم خشونت و تنش ذکر شده در ماده فوق نیز فاقد شفافیت لازم بوده و قابل انتقاد است. همچنین، با توجه به اینکه فلسفه جرم شناختن توهین به ادیان و مذاهب، جلوگیری از خشونت و تنش در جامعه است، نباید امر مزبور منحصر در توهین به ادیان و مذاهب رسمی شود و لازم است که قانونگذار ایران توهین به تمامی ادیان و مذاهب را به قصد ایجاد خشونت و تنش جرمانگاری کند.
