زندگی آخرتی انسان با مرگ آغاز می شود و در دو مرحله برزخ و قیامت سپری می گردد. زندگی برزخی پایان می پذیرد ولی زندگی آخرتی (در قیامت) جاودان است. هیچ کس بلافاصله پس از مرگ وارد قیامت نمیشود؛ زیرا قیامت، همزمان با یک سلسله انقلابها و دگرگونیهای کلّی در تمامی نظام عالم است. افزون بر آن، قیامت کبری، روز برانگیخته شدن اوّلین و آخرین انسانها می-باشد،که پس از برچیده شدن نظام عالم برپا میشود. به فاصلهی میان مرگ تا برپایی قیامت، عالم برزخ گفته میشود. انسان در عالم برزخ که از آن به عالم قبر نیز تعبیر میشود، وارد مرحلهی دیگری از حیات میشود؛ لذا از اموری لذّت و از اموری نیز رنج می برد. این لذّت و رنج، به افکار، اخلاق و اعمال وی در دنیا، بستگی دارد و جهنم برزخی یا بهشت برزخی را برای او میسازد. از این رو، پاداش و کیفر آخرتی در دو مرحله و با شرایط ویژه محقق میشود و به دو نوع پاداش و کیفر برزخی و پاداش و کیفر قیامتی تقسیم میگردد. برخی از آیات و روایات، به این نوع از پاداش و کیفر، یعنی پاداش و کیفر برزخی اشاره دارند. در این پژوهش به عوامل و زمینههای عذابها و نعمتهای برزخی در آیینه قرآنکریم و احادیث اسلامی، نوع و سنخ آنها و همچنین تأثیر آنها در درجات اخروی انسانها، اعم از مومنان و کافران پرداخته شده است.
