1405/02/20

علی‌رضا شوهانی

مرتبه علمی: دانشیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
ریسرچ گیت:
دانشکده: ادبیات و علوم انسانی
اسکولار:
پست الکترونیکی: a.shohani [at] ilam.ac.ir
اسکاپوس:
تلفن:
HIndex:

مشخصات پژوهش

عنوان
تحلیل کارکرد سنّت‌های آیینی در شعر محمدرضا شفیعی کدکنی
نوع پژوهش
مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها
شعر شفیعی کدکنی کارکرد سنّت‌های آیینی نقاب اسطوره صبغۀ محلی میراث متنی
سال 1403
مجله پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی
شناسه DOI
پژوهشگران حسن قمی ، رحمان ذبیحی (Rahman Zabihi) ، علی‌رضا شوهانی

چکیده

تعامل با «سنّت» یعنی توجه به پیشینۀ تاریخی فرهنگی و انعکاس و احیای آن‌ که شاعران و منتقدان معاصر از زوایای مختلفی به آن نگریسته‌اند، وجه غالب شعر شفیعی کدکنی را تشکیل می‌دهد. شعر او را به دلیلِ حضور پررنگ و قاطع سنّت‌ها و نیز دلبستگی شاعر به میراث تمدن و آیین‌های ایرانی و اسلامی و احاطه بر ابعاد گوناگون آن، می‌توان مصداقی از ادبیات آیینی تلقی کرد. پژوهش حاضر به روش توصیفی تحلیلی و با هدف تبیین جایگاه سنّت‌های آیینی در آثار شعری شفیعی نگاشته شده‌است. مسألۀ اصلی پژوهش، بررسی شگردهای به‌کارگیری میراث آیینی از زوایای نقاب، اسطوره، صبغۀ محلی و میراث متنی و تبیین کارکردهای این سنّت‌ها در سطوح زبانی، فکری و ادبی شعر شفیعی است. در شعر او، کارکرد ادبی و بلاغی نقاب‌ تشخص دارد و در راستای اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی به‌کار می‌رود. اسطوره‌ نیز عمدتاً با تغییراتی در معنا و کارکرد، به‌صورت نماد، متناسب با دغدغه‌های امروز شاعر به کار گرفته می‌شود و سبب غنای اندیشه و ادبیت شعر او می‌گردد. انعکاس صبغۀ محلی و توجه ژرف و گسترده به آداب و رسوم و میراث متنی نیز از عوامل تقویت زبان شعر و از اسباب ایجاد فضاهای هنری در کلام اوست.