چکیده آیرونی شگردی ادبی است که آیرونیست به وسیله آن با ظرافت روایتی چند لایه با مفهومی دوگانه و گاه متضاد به مخاطبان خود عرضه می دارد. مخاطب با کشف آیرونی و درک منظور آیرونیست است که به لذت ادبی می رسد. این لذت در خوانش لطیفه ها دو چندان می-شود. آیرونی با وارونگی در معنا و مفهوم در هر متن ادبی(شعر، داستان، نمایشنامه) که وارد شود طنز می آفریند. در ساخت لطیفه ها از شگردهای متنوعی برای خنده گیری استفاده می شود مانند حاضرجوابی، تحامق و غیره اما لطیفه هایی که در ساختار آن ها از انواع آیرونی استفاده شده است؛ لطیفه های طنزآمیزند که نسبت به لطیفه های معمولی که خنده در آن ها مقصود نهایی است، تنها مخاطب را نمی خنداند بلکه او را به تفکر نیز وا می دارد. در این پژوهش که بر اساس مطالعات کتابخانه ای صورت گرفته است پس از تعریف، ساختار و مفهوم لطیفه و تاریخچه لطیفه گویی، به تبیین و تعریف مفهوم آیرونی و انواع آن در ادبیات توجه نموده، آنگاه به بررسی انواع آیرونی در لطیفه های کوتاه فارسی پرداخته است. نتایج حاصل از این پژوهش بیانگر آن است که پس از آیرونی موقعیت، آیرونی نقش ساده لوح، آیرونی خود زنی و آیرونی رادیکال بیشترین بسامد را در لطیفه های کوتاه فارسی دارند.
