علی نقی شکری

این تحقیق به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف لیپیدول (لیزوفسفولیپید) بر عملکرد رشد، پاسخ سیستم ایمنی و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی آزمایشی انجام شد. از تعداد 144 قطعه جوجه‌گوشتی یک روزه در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تیمار، 4 تکرار و 9 قطعه جوجه‌گوشتی در هر واحد آزمایشی استفاده شد. تیمارهای آزمایشی به قرار زیر بودند: 1- جیره پایه (تیمار شاهد)، 2- جیره پایه با 100 کیلوکالری انرژی کمتر + سطح اول لیپیدول (500 گرم در تن)، 3- جیره پایه با 100 کیلوکالری انرژی کمتر + سطح دوم لیپیدول (1000 گرم در تن) و 4- جیره پایه با 100 کیلوکالری انرژی کمتر + سطح سوم لیپیدول (1500 گرم در تن). پرنده‌ها در کل دوره پرورش به آب و خوراک دسترسی آزاد داشتند. نتایج نشان داد که تیمارهای آزمایشی تأثیری بر عملکرد جوجه‌های گوشتی دوره آغازین نداشتند (05/0 P>). در حالی که سطح سوم لیپیدول در مقایسه با سطح اول لیپیدول ضریب تبدیل خوراک را در دوره رشد کاهش داد (05/0P<). همچنین در دوره پایانی سطح سوم لیپیدول در مقایسه با سطح اول لیپیدول شاخص کارایی تولید را افزایش داد (05/0P<). افزون بر آن سطح سوم لیپیدول در مقایسه با سطح اول و دوم لیپیدول سبب کاهش ضریب تبدیل خوراک دوره پایانی شد (05/0P<). در کل دوره پرورش سطح سوم لیپیدول در مقایسه با سطح اول لیپیدول شاخص کارایی تولید را افزایش داد (05/0P<). تیمارهای مختلف آزمایشی تأثیر معنی‌داری بر گلبول‌های سفید و قرمز خون، هموگلوبین، ائوزینوفیل، مونوسیت و هموگلوبین نداشتند (05/0P>). این در حالی بود که تیمارهای آزمایشی حاوی لیپیدول در مقایسه با گروه شاهد سبب کاهش شمار هتروفیل، افزایش تعداد لنفوسیت و کاهش نسبت هتروفیل به لنفوسیت شدند (05/0P<). تیمارهای آزمایشی تأثیر معنی‌داری بر تیتر آنتی‌بادی علیه آنتی‌ژن گلبول قرمز خون گوسفندی، نیوکاسل و آنفلوآنزا و وزن نسبی تیموس، طحال و بورس فابرسیوس نداشتند (05/0P>). جوجه‌های تغذیه شده با جیره‌های حاوی سطح سوم لیپیدول در مقایسه با گروه شاهد بیشترین میزان التهاب پس از 4 ساعت تزریق را داشتند (05/0P<) اما تأثیر تیمارهای آزمایشی بر پاسخ ایمنی سلولی به فیتوهماگلوتینین در 24 و 48 ساعت پس از تزریق معنی‌دار نشد (05/0P>). فراسنجه-های کیفی گوشت سینه (اتلاف آب ناشی از پخت و پز، اتلاف آب ناشی از پرس، ظرفیت نگهداری آب و اتلاف آب ناشی از تراوش و مالون دی‌آلدئید) و ران (اتلاف آب ناشی از پخت و پز، اتلاف آب ناشی از پرس، ظرفیت نگهداری آب و اتلاف آب ناشی از تراوش و مالون دی‌آلدئید) تحت تأثیر تیمارهای مختلف آزمایشی قرار نگرفت (05/0 P>). سطح سوم لیپیدول در مقایسه با گروه شاهد میزان روشنی و زاویه هیو گوشت سینه بعد از 24 ساعت نگهداری در یخچال را به ترتیب کاهش و افزایش داد (05/0P<). سطح سوم لیپیدول در مقایسه با سایر سطوح لیپیدول میزان روشنی و زردی گوشت ران بعد از 24 ساعت نگهداری در یخچال را کاهش داد (05/0P<). سطح دوم لیپیدول در مقایسه با سطح سوم لیپیدول و گروه شاهد میزان قرمزی گوشت ران بعد از 24 ساعت نگهداری در یخچال را افزایش داد (05/0P<). سطح دوم لیپیدول در مقایسه با سطح سوم لیپیدول میزان کروما گوشت ران بعد از 24 ساعت نگهداری در یخچال را افزایش داد (05/0P<). سطح اول لیپیدول در مقایسه با سطح سوم لیپیدول سبب کاهش اسیدیته گوشت ران بعد از 24 ساعت نگهداری در یخچال شد (05/0P<). سطح دوم لیپیدول در مقایسه با گروه شاهد زاویه هیو گوشت ران بعد از 24 ساعت نگهداری در یخچال را کاهش داد (05/0P<). تیمارهای آزمایشی در مقایسه با گروه شاهد سبب کاهش میزان روشنی گوشت سینه سه ماه بعد از فریزر شدند (05/0P<). سطح سوم لیپیدول در مقایسه با گروه شاهد میزان زاویه هیو گوشت سینه سه ماه بعد از فریزر را افزایش داد (05/0P<). تیمارهای آزمایشی در مقایسه با گروه شاهد سبب کاهش میزان روشنی، قرمزی و کروما گوشت ران سه ماه بعد از فریزر شدند (05/0P<). سطح اول لیپیدول در مقایسه با گروه شاهد میزان زردی گوشت ران سه ماه بعد از فریزر را کاهش داد (05/0P<). تیمارهای مختلف آزمایشی در مقایسه با گروه شاهد جمعیت باکتری کمپیلوباکتر گوشت را کاهش دادند (05/0P<). علاوه بر آن تیمارهای حاوی سطح اول و دوم لیپیدول در مقایسه با سطح سوم لیپیدول و گروه شاهد جمعیت باکتری کلستریدیوم پرفرجنس را کاهش دادند (05/0P<). افزون برآن سطح اول لیپیدول در مقایسه با گروه شاهد میزان باکتری سالمونلا را کاهش داد (05/0P<). ترکیبات گوشت سینه و ران و همچنین خصوصیات لاشه جوجه‌های گوشتی تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت (05/0P>). کلمات کلیدی: لیپیدول، جوجه‌گوشتی، عملکرد، ایمنی، کیفیت گوشت