عبدالجبار زرگوش نسب

عقد مکره، عقدی است که شخص اکراه شده کاری را بدون اینکه رضایت داشته باشد از روی اکراه و با تهدید اکراه کننده انجام می‌دهد. شخص اکراه شونده فقط فاقد رضا و طیب نفس است ولی دارای قصد معامله می‌باشد. از نظر فقها اکراه به دو صورت اکراه به حق و ناحق صورت می‌گیرد که از نظر فقها اکراه به حق، اکراه صحیحی است و اکراه به ناحق مورد اختلاف فقها قرار می‌گیرد. از نظر مشهور فقهای امامیه ، قانون مدنی عراق و قانون مدنی ایران، اکراه باعث غیر نافذ شدن معاملات می شود که با رضایت بعدی مکرَه به عقد صحیح و نافذ تبدیل می‌گردد. فقهای اهل سنت معتقدند که اکراه موجب باطل شدن معاملات می ‌شود جزفقهای حنفی که اکراه را در عقود قابل فسخ و غیر قابل فسخ با هم متفاوت می‌دانند. در فقه وقانون مدنی عراق وایران یکی از شرایط صحت معامله داشتن اختیار متعاقدین است که مقصود از «اختیار» آنست که عاقد مضمون عقد را با رضای کامل( طیب نفس) و وقوع اثر عقد و معامله( ایجاد تعهد یا نقل ملکیت ) را قصد کنند نه با کراهت .در نتیجه اکراه، رضای مفاد عقد را از بین می برد. ضرورت اعتبار این شرط قدر مسلم از معنای آیه شریفه:«الّا ان تکون تجاره عن تراضٍ » می باشد و همچنین عدم ترتب آثار بر عقدی که از روی اکراه منعقد گردیده به وضوح از حدیث نبوی معروف به حدیث رفع استفاده شده است . این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی موضوع را بررسی کرده است.