فقهای اسلام از دیرباز جهان را به دو نوع سرزمین، دارالاسلام و دارالکفر تقسیم کردهاند. بدون تردید تقسیم بندی جهان به دو نوع سرزمین، آثار و پیامدهایی به دنبال دارد؛ یکی از این آثار، تأثیری است که بر عقود مختلف و از جمله عقد نکاح میگذارد. امروزه با توجه به گسترش مهاجرت به سرزمینهای مختلف، ضروری بنظر میرسد تا تأثیر مهاجرت از دارالاسلام به دارالکفر و بالعکس، بر عقد نکاح که بسیار مورد ابتلا است، مورد بررسی قرار گیرد. به همین منظور این پژوهش، با روش توصیفی- تحلیلی، تأثیر هریک از دو مسأله ذیل را بر فسخ عقد نکاح، از نظر امامیه واهل سنت مورد بررسی قرار داده است: یک) مهاجرت یکی از زوجین کافر به سرزمین اسلام درحالیکه مسلمان شود؛ دو) مهاجرت یکی از زوجین مسلمان از سرزمین اسلام به سرزمین کفر در حالیکه مرتد شود. پس از فحص و بررسی در کتب فقهای عامه و خاصه بدست آمد که برخی از فقهای اهل سنت بهنگام مهاجرت یکی از زوجین از دارالکفر به دارالاسلام و یا بالعکس، به دلیل بوجود آمدن اختلاف سرزمین میان زوجین قائل به فسخ نکاحشان هستند. در مقابل مشهور فقهای عامه و خاصه تنها در صورت بوجود آمدن اختلاف دین میان زوجین قائل به فسخ نکاح هستند. همچنین در این پژوهش بدست آمد که علیرغم اینکه فقهای عامه و خاصه اتفاق نظر دارند که ازدواج زن مسلمان با مرد کافر مطلقاً حرام است؛ چه به صورت عقد موقت و چه دائم؛ چه ازدواج ابتدایی و چه استمرار ازدواج قبلی. با این وجود، با استناد به برخی روایات و با توجه به تأثیر زمان و مکان و دگرگونی مصالح و مفاسد احکام، بر روی احکام اولیه، میتوان جواز استمرار ازدواج قبلی را، تا زمانیکه زوجین در سرزمین اسلام بسر میبرند، و مهاجرت نکردهاند، بدست آورد
