موانع ارث یکی از مسائل مربوط به ارث است که در بیشترآثار فقهی به آن اشاره شده است. بر طبق نظر فقهای اسلامی هرگاه کسی شرایط موجبات ارث را داشته باشد و هیچ مانع ارثی موجود نباشد، میتواند ارث ببرد. همهی مذاهب اسلامی در مورد برخی از موانع مانند قتل، رقیت و کفر بر مانع بودن ارث اتفاق نظر دارند، اما برخی از موانع دیگر همچون زنا و لعان جزء موانع متفق علیه نمیباشند. هدف این پژوهش، برشمردن موانع ارثبری و بررسی نظرات مذاهب مختلف نسبت به آنها است و در نهایت با بررسی جامع و مفصل این موانع میزان مشابهت و مفارقت بین مذاهب مختلف و نیز مانعیت و عدم مانعیت برخی از موانع مذکور را به دست آورد تا بتوان مسائلی را که در زمینهی ارث مطرح است آسانتر مورد تحلیل و تدقیق علمی قرار داد. تحقیق حاضر از نوع توصیفی و تحلیلی است و به لحاظ پژوهش در دسته تحقیقات بنیادی قرار میگیرد. نتیجه به دست آمده از این پژوهش این است که برخی از موانع مانند کفر، ارتداد و قتل جزء موانع حقیقی هستند، اما برخی دیگر مانند: زنا، لعان، حمل و اقتران فوت مانع حقیقی محسوب نمی-گردند و به عنوان لواحق منع از ارث بیان میشوند. همچنین تعداد موانع ارث در مذاهب اهل سنت متفاوت است و از نظرجمیع فقهای اهل سنت، موانع ارث چهار مانع است که عبارت است از؛ قتل، اختلاف دین، اختلاف دارین (دارالاسلام و دارالکفر) و بردگی. علاوه بر این، از نظر برخی فقهای مذاهب اهل سنت اموری همچون اختلاف در حربی و ذمی بودن، نبوت، دور حکمی، وحدت زمان فوت متوارثین و تعصیب و عول نیز مانع از ارث تلقی میشوند که در پژوهش حاضر مورد تحلیل و بررسی قرارگرفته است. کلیدواژه: ارث، موانع ارث، موجبات ارث، مذاهب اسلامی.
