علی محمد بهرامی

چاقی و به‌دنبال آن هایپرکلسترولمی، می‌تواند با ایجاد عوارضی مانند تولید رادیکال‌های آزاد، اختلالات هورمونی، کاهش میزان اسپرم و تولید اسپرم‌های آسیب‌دیده ، باعث ایجاد ناباروری در جنس نر شود. وجود عوارض فراوان داروهای شیمیایی باعث شده تا استفاده از داروهای گیاهی روز به روز بیشتر مورد توجه قرار گیرد. یکی از این گیاهان مفید دارویی،گیاهstriata Scrophularia گیاهی از تیره گل میمون است در کوههای زاگرس رشد می کند و اسم محلی آن در استان ایلام تشنه‌داری است و از دیرباز در درمان بسیاری از بیماری‌ها مورد استفاده قرار گرفته است. این مطالعه به‌منظور بررسی اثر عصاره گیاه تشنه‌داری بر تغییرات هیستومورفومتری بافت بیضه در موش‌های صحرایی تغذیه‌شده با رژیم پرکالری می‌باشد. جهت انجام این مطالعه، تعداد32 سر موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار به 4 گروه 8 تایی به شرح زیر تقسیم شدند. گروه شاهد: با جیره غذایی معمول و در شرایط یکسان محیطی با دیگر گروه‌ها نگهداری شد. گروه هایپرکلسترولمی: به حیوانات این گروه به مدت 4 هفته جیره پرچرب داده شد و پس از اطمینان از هایپرکلسترولمی شدن، به مدت 4 هفته دیگر با جیره پرچرب تغذیه شدند( در مجموع 8 هفته). گروه هایپرکلسترولمی-تشنه‌داری: به حیوانات این گروه ابتدا به روش فوق جیره پرچرب داده شده و بعد از اطمینان از هایپرکلسترومی به مدت 4 هفته علاوه‌بر جیره پرچرب، عصاره گیاه اسکروفولاریا استریاتا mg/kg) 400)، گاواژ شد. گروه تشنه‌داری: به حیوانات این گروه ابتدا به‌مدت 4 هفته جیره غذای معمولی داده شد و سپس به مدت4 هفته عصاره گیاه اسکروفولاریا استریاتا mg/kg) 400) به روش فوق خورانده شد. پس از پایان دوره آزمایش، ابتدا موش‌ها با ترکیب کتامین-زایلازین بیهوش شدند و پس اخذ خون از قلب جهت اندازه‌گیری سطح کلسترول خون، آسان‌کشی شده ونمونه بیضه راست همه حیوانات جدا شده و جهت تهیه لام بافتی و مطالعه هیستومورفومتری به آزمایشگاه بافت منتقل گردید. نتایج نشان داد که پس از مصرف جیره پرکالری درگروه هایپرکلسترولمی، وزن بدن، وزن بیضه و سطح کلسترول خون نسبت به گروه شاهد، افزایش معنی‌داری پیداکرد(05/0p<). به دنبال تجویز تشنه‌داری، شاخص‌های فوق در گروه هایپرکلسترولمی-تشنه‌داری، نسبت به گروه هایپرکلسترولمی، کاهش معنی‌داری را نشان داد (05/0p<). همچنین مصرف جیره پرچرب باعث کاهش تعداد سلول‌های اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت اولیه، اسپرماتید و اسپرماتوزوئید درگروه هایپرکلسترولمی شد. پس از مصرف تشنه‌داری، افزایش نسبی در تعداد سلول‌های فوق در گروه هایپرکلسترولمی -تشنه‌داری مشاهده گردید(05/0p<). بنابراین مصرف خوراکی تشنه‌داری، به دنبال جیره پرکالری می‌تواند اثرات سودمندی روی ساختار و عملکرد بیضه داشته باشد.