هایپرکلسترولمی، میتواند با ایجاد عوارضی مانند تولید رادیکالهای آزاد، اختلالات هورمونی، کاهش میزان اسپرم و تولید اسپرمهای آسیبدیده، باعث ایجاد ناباروری در جنس نر شود. وجود عوارض فراوان داروهای شیمیایی باعث شده تا استفاده از داروهای گیاهی روزبهروز بیشتر موردتوجه قرار گیرد. یکی از این گیاهان مفید دارویی، گیاه striata Scrophularia گیاهی از تیره گل میمون است که اسم محلی آن در استان ایلام تشنه داری است و از دیرباز در درمان بسیاری از بیماریها مورداستفاده قرارگرفته است. این مطالعه بهمنظور بررسی اثر عصاره گیاه تشنه داری بر تغییرات هیستومورفومتری بافت بیضه در موشهای تغذیهشده با رژیم پرکالری هست. جهت انجام این مطالعه، تعداد 32 سر موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار به 4 گروه 8 تایی به شرح زیر تقسیم شدند. گروه شاهد: با جیره غذایی معمول و در شرایط یکسان محیطی با دیگر گروهها نگهداری شد. گروه هایپرکلسترولمی: به حیوانات این گروه به مدت 4 هفته جیره پرچرب داده شد و پس از اطمینان از هایپرکلسترولمی شدن، به مدت 4 هفته دیگر با جیره پرچرب تغذیه شدند (درمجموع 8 هفته). گروه هایپرکلسترولمی-تشنهداری: به حیوانات این گروه ابتدا به روش فوق جیره پرچرب دادهشده و سپس به مدت 4 هفته همراه با جیره پرچرب عصاره گیاه اسکروفولاریا استریاتا (تشنه داری) به میزان mg/kg400 وزن حیوانات، بهصورت گاواژ دادن خورانده شد. گروه تشنه داری: به موشهای این گروه ابتدا به مدت 4 هفته جیره غذای معمولی داده شد و سپس به مدت 4 هفته عصاره گیاه اسکروفولاریا استریاتا به روش فوق خورانده شد. پس از پایان دوره آزمایش، ابتدا موشها با ترکیب کتامین-زایلازین بیهوش شدند و پس اخذ خون از قلب جهت اندازهگیری سطح کلسترول خون، آسان کشی شده و نمونه بیضه راست همه حیوانات جداشده و جهت تهیه لام بافتی و مطالعه هیستومورفومتری به آزمایشگاه بافت منتقل گردید. نتایج نشان داد که پس از مصرف جیره پرکالری، وزن بدن، وزن بیضه و سطح کلسترول خون، در گروه هایپرکلسترولمی، نسبت به گروه شاهد، افزایش معنیداری پیدا کرد (05/0P<). به دنبال تجویز تشنه داری، شاخصهای فوق در گروه هایپرکلسترولمی-تشنه داری، نسبت به گروه هایپرکلسترولمی، کاهش معنیداری را نشان داد (05/0P<). همچنین مصرف جیره پرچرب باعث کاهش تعداد سلولهای اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت اولیه، اسپرماتید و اسپرماتوزوئید در گروه هایپرکلسترولمی شد. پس از مصرف تشنه داری، افزایش نسبی در تعداد سلولهای فوق در گروه هایپرکلسترولمی- تشنه داری مشاهده گردید (05/0P<). لذا مصرف خوراکی تشنه داری، به دنبال جیره پرکالری میتواند اثرات سودمندی روی ساختار و عملکرد بیضه داشته باشد.
