بهروز سپیدنامه

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی بر کارکردهای خانواده در شهر حِلّه انجام شده است. این پژوهش با رویکردی کمی و به روش توصیفی پیمایشی صورت گرفت. جامعه آماری شامل کلیه زنان و مردان 18 سال به بالا ساکن شهر حِلّه در سال 1404 بود که تعداد آن‌ها 208٬382 نفر برآورد شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 384 نفر تعیین و به شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای از پنج ناحیه جغرافیایی شهر انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه استاندارد استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی و پرسشنامه کارکردهای خانواده مبتنی بر الگوی مک‌مستر بود که پس از ترجمه به زبان عربی در میان پاسخ‌گویان توزیع شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس یک‌طرفه مبتنی بر نرم‌‌افزار spss تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که میانگین استفاده روزانه از شبکه‌های اجتماعی در شهر حِلّه 143 دقیقه (میانه 132 و مد 120) است و بیشترین سهم استفاده مربوط به اینستاگرام و فیسبوک است. محتوای اصلی مصرفی سبک و سرگرمی‌محور بوده و تنها بخش محدودی از کاربران به تولید محتوا می‌پردازند. تحلیل فرضیه‌ها نشان داد: میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی با حل مسائل خانواده رابطه مثبت و معنادار دارد (r = 0.18, p = 0.04) و نوع محتوای مورد استفاده نیز تأثیر معنادار بر این بعد داشت (F = 1.62, p = 0.04). ارتباطات خانوادگی با میزان استفاده (r = 0.22, p = 0.02) و محتوای تعاملی تقویت شد، اما نوع شبکه اجتماعی تأثیر معناداری نداشت. نقش‌های اعضای خانواده و درگیری عاطفی به‌طور کلی تحت تأثیر شبکه‌های اجتماعی قرار نگرفتند (p > 0.05). پاسخگویی عاطفی و کنترل رفتاری تا حدی با میزان استفاده، نوع محتوا و شیوه مشارکت در شبکه‌های مجازی افزایش یافت (r = 0.19, p = 0.04؛ sig = 0.03–0.05). در مجموع، اثر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر کارکرد خانواده بیش از بستر فنی شبکه‌ها، وابسته به شدت استفاده، ماهیت محتوا و الگوی تعامل کاربران است.