فضاهای عمومی شهری از مهم‌ترین عرصه‌های زندگی اجتماعی محسوب می‌شوند که امکان تعاملات اجتماعی، مشارکت مدنی، گذراندن اوقات فراغت و تجربه زندگی روزمره را برای شهروندان فراهم می‌کنند. با این حال، تجربه حضور در این فضاها برای تمامی گروه‌های اجتماعی یکسان نیست و زنان به دلیل شرایط فرهنگی، اجتماعی و جنسیتی، تجربه‌های متفاوتی از حضور در فضاهای عمومی دارند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تجربیات زنان در فضاهای عمومی شهری شهر ایلام انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد. مشارکت‌کنندگان پژوهش شامل 13 نفر از زنان شهر ایلام بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و بر اساس مراحل تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که تجربه زنان از فضاهای عمومی شهری پدیده‌ای چندبعدی و متأثر از عوامل اجتماعی، فرهنگی، جنسیتی و کالبدی است. بر اساس تحلیل داده‌ها، پنج مقوله اصلی شامل «ابعاد عاطفی و روانی حضور در فضاهای عمومی»، «انگیزه‌ها، کارکردها و الگوهای حضور در فضاهای عمومی»، «موانع و محدودیت‌های حضور زنان در فضاهای عمومی»، «عوامل تسهیل‌کننده و نیازهای اساسی زنان در فضاهای عمومی» و «راهبردهای مواجهه، ارزیابی کیفیت فضاهای عمومی و پیامدهای اجتماعی حضور» شناسایی شد. نتایج نشان داد که زنان در کنار تجربه احساس آرامش، نشاط، تعامل اجتماعی و بهره‌مندی از کارکردهای تفریحی و خدماتی فضاهای عمومی، با چالش‌هایی نظیر ناامنی، مزاحمت‌های خیابانی، قضاوت اجتماعی، محدودیت‌های فرهنگی، مردانه بودن برخی فضاها و محدودیت‌های نانوشته نیز مواجه هستند. همچنین امنیت، آرامش، روشنایی، نظافت، امکانات رفاهی و تغییر نگرش‌های فرهنگی از مهم‌ترین نیازها و مطالبات زنان در فضاهای عمومی شهر ایلام محسوب می‌شوند. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که ارتقای کیفیت حضور زنان در فضاهای عمومی مستلزم توجه همزمان به ابعاد کالبدی، اجتماعی و فرهنگی شهر است. از این رو، سیاست‌گذاری شهری، توسعه امکانات عمومی، ارتقای امنیت، فرهنگ‌سازی و تقویت حق برابر زنان برای استفاده از فضاهای عمومی می‌تواند زمینه افزایش مشارکت اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی شهری را فراهم آورد.
