1405/08/01
بهروز  سپیدنامه

بهروز سپیدنامه

مرتبه علمی: دانشیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
ریسرچ گیت:
دانشکده: ادبیات و علوم انسانی
اسکولار: پیوند
پست الکترونیکی: b.sepidnameh [at] ilam.ac.ir
اسکاپوس:
تلفن: 09181410192
HIndex: 3

مشخصات پژوهش

عنوان
بازنمایی سوژه زن در رمان‌های خالد حسینی
نوع پژوهش
پایان نامه
کلیدواژه‌ها
بازنمایی، سوژه زن، خالد حسینی، رمان هزار خورشید‌تابان، رمان بادبادک‌باز، رمان کوهستان به طنین آمد، تحلیل محتوای کیفی
سال 1405
پژوهشگران بیتا بانقلانی(دانشجو)، بهروز سپیدنامه(استاد راهنما)

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مطالعه چگونگی بازنمایی سوژه زن در رمان‌های خالد حسینی (بادبادک‌باز، هزار خورشید تابان و کوهستان به طنین آمد) انجام شده‌است. رویکرد پژوهش کیفی و روش آن تحلیل محتوای کیفی با تکنیک تحلیل مضمون بود. داده‌ها از طریق استخراج عبارت‌ها و گزاره‌های معنادار مرتبط با زنان از متن رمان‌ها گردآوری و در قالب کدهای اولیه، تم‌های فرعی و تم‌های اصلی سازماندهی شدند. چارچوب مفهومی پژوهش بر نظریه بازنمایی استوارت هال، الگوهای سه‌گانه سوژه (روشنگری، جامعه‌شناختی و پست‌مدرن)، نظریه برساخت اجتماعی جنسیت و مفاهیم زنانگی مؤکد و فرودست کانل استوار بود. یافته‌ها نشان داد که زنان در رمان‌های حسینی در قالب شش گونه سوژه بازنمایی می‌شوند: سوژه سرکوب‌شده (محصول سلطه مردسالارانه، تبعیض ساختاری، کنترل ناموسی و حذف صدا)، سوژه مطیع (درونی‌ساز سلطه و بازتولیدکننده نظام مردسالار از طریق جامعه‌پذیری به رنج و خودتنظیمی)، سوژه کالایی‌شده (مبتنی بر ابژه‌سازی بدن، زیبایی و ارزش‌گذاری جنسیتی)، سوژه آسیب‌دیده (در نتیجه خشونت جسمی، روانی، جنسی و ساختاری، طرد اجتماعی و بحران‌های خانوادگی)، سوژه مقاوم (با راهبردهای بقا، هنجارشکنی، همبستگی و کنشگری جمعی) و سوژه بازاندیش (با بازسازی هویت زنانه و نقد نظام مردسالاری). روند تحول سوژگی زنان از سرکوب به مقاومت و بازاندیشی است، اما این تحول خطی و کامل نیست و با موانع ساختاری روبه‌روست. بحث یافته‌ها با پیشینه‌های پژوهش نشان داد که برخلاف مطالعات داخلی که زنان را عمدتاً منفعل و قربانی تحلیل کرده‌اند و همسو با پژوهش‌های خارجی که بر مقاومت و عاملیت زنان تأکید دارند، بازنمایی زنان در آثار حسینی دیالکتیکی و چندلایه است. این بازنمایی با الگوی سوژه جامعه‌شناختی و پست‌مدرن هال و نیز دوگانه زنانگی مؤکد و فرودست کانل همخوانی دارد و نشان می‌دهد که زنان هم‌زمان قربانی ساختارها و کنشگران تغییر هستند. در پایان، پیشنهادهای کاربردی و پژوهشی و محدودیت‌های تحقیق ارائه شده است.