باقر درویشی

انتشار دی‌اکسید کربن به‌عنوان شاخصی از فشار زیست‌محیطی، تحت تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی و نهادی قرار دارد. با توجه به هم‌پیوندی و تعامل ریسک‌های اقتصادی، مالی و سیاسی، در این تحقیق علاوه بر محاسبه شاخص ترکیبی ریسک (بر اساس ریسک‌های اقتصادی، مالی و سیاسی) به بررسی اثر رشد اقتصادی، شهرنشینی، درآمدهای منابع طبیعی و ریسک‌های کلان بر انتشار سرانه دی‌اکسید کربن در 18 کشور منطقه منا طی دوره 1995 تا 2021 با استفاده از رگرسیون کوانتایل (QR) پرداخته شده است. نتایج نشان می‌دهد که رشد اقتصادی اثر مثبت و معناداری بر انتشار CO₂ دارد که از 0٫20 در کوانتایل 0٫25 به 0٫98 در میانه و 0٫262 در کوانتایل 0٫75 افزایش می‌یابد. شهرنشینی نیز در تمامی کوانتایل‌ها مثبت و معنادار است (از 0٫13 تا 0٫35)، و ریسک کلان با ضرایب 0٫09 تا 0٫42 اثر مثبت بر انتشار آلودگی دارد. درآمد منابع طبیعی در کوانتایل‌های پایین و میانه اثر کاهش‌دهنده دارد (04/0- و 08/0-) اما در کوانتایل بالاتر اثر آن مثبت و قابل توجه است (1٫184). همچنین تعامل کاهش ریسک و درآمد منابع طبیعی در کوانتایل بالاتر اثر منفی بر انتشار دی‌اکسیدکربن دارد که نشان‌دهنده نقش تعدیل‌کننده این تعامل است. این یافته‌ها بر اهمیت سیاست‌گذاری در جهت کاهش ریسک‌های کلان، مدیریت منابع طبیعی و توسعه شهری پایدار برای کاهش انتشار CO₂ تأکید دارند.