باقر درویشی

انتقال به انرژی‌های پاک یکی از اولویت‌های کلیدی سیاست‌گذاری در دهه‌های اخیر، به‌ویژه برای کشورهای صادرکننده نفت مانند اعضای اوپک است که به‌شدت به سوخت‌های فسیلی وابسته‌اند و با چالش‌های زیست‌محیطی گسترده‌ای مواجه هستند. در این تحقیق، با استفاده از داده‌های تابلویی 12 کشور منتخب عضو اوپک طی دوره زمانی 1990 تا 2022، تأثیر گذار به انرژی‌های پاک بر انتشار دی‌اکسید کربن بررسی شده است. برای سنجش گذار به انرژی‌های پاک، شاخص ترکیبی جدیدی تحت عنوان شاخص کیفیت زیست‌محیطی ترکیب انرژی (GREENQ) طراحی شده است که بر اساس ضرایب انتشار CO2 ناشی از مصرف انواع سوخت‌های فسیلی (زغال‌سنگ، نفت و گاز طبیعی) محاسبه می‌شود. در مرحله تحلیل تجربی، از روش‌های حداقل مربعات کاملاً اصلاح‌شده (FMOLS) و حداقل مربعات پویا (DOLS) برای تخمین روابط بلندمدت بین متغیرها استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که شاخص GREENQ تأثیر منفی و معناداری بر انتشار دی‌اکسید کربن دارد؛ بدین معنا که بهبود کیفیت زیست‌محیطی ترکیب مصرف انرژی می‌تواند منجر به کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی شود. همچنین، یافته‌ها بیانگر آن است که جهانی‌شدن، رشد اقتصادی و کیفیت نهادی هر سه تأثیری مثبت و معنادار بر میزان انتشار CO2 دارند. بر این اساس، سیاست‌گذاری مؤثر در جهت تسهیل گذار به انرژی‌های پاک همراه با کنترل آثار جانبی اقتصادی و نهادی، می‌تواند نقش مهمی در بهبود وضعیت زیست‌محیطی کشورهای عضو اوپک ایفا کند.