مطالعات زیادی در مورد اندازه گیری میزان آمونیاک و گرد و خاک در سالن های پرورش پرندگان صورت گرفته است. همچنین ثابت شده است که آمونیاک و گرد و خاک در انتقال تعداد بسیار زیادی از بیماری ها مخصوصا بیماری های تنفسی طیور نقش دارند. این مطالعه جهت بررسی اثرات آمونیاک و گرد و خاک بر روی تغییرات مورفومتریک و هیستولوژیک دستگاه تنفس جوجه های گوشتی طی یک دوره پرورشی صورت گرفت. مواد و روش کار: برای این بررسی 105 قطعه جوجه گوشتی نزاد Ross انتخاب و به طور تصادفی به دو گروه، شاهد (50 قطعه) و تیمار (55 قطعه) دسته بندی شدند. گروه شاهد در سالن های دارای تهویه و فاقد هر گونه گرد و خاک و گروه تیمار در سالن های محتوی آمونیاک و گرد و خاک با غلظت 5/9 ppm نگه داری شدند. در پایان دوره پرورش از همه گروه ها نمونه های شش و نای برای بررسی آناتومیکی و بافتی تهیه شد. نتایج: بر اساس نتایج این بررسی در جوجه های در معرض آمونیاک و گرد و خاک افزایش وزن شش، افزایش نسبت وزن خشک به وزن مرطوب شش، کاهش تعداد سلول های گابلت در نای، اتساع لومن مربوط به بونشیول های ثالثیه، کاهش قطر لومن سیاهرگ و سرخرگ های ششی و افزایش ارتشاح لوکوسیت ها در بافت ریه در مقایسه با گروه شاهد دیده شد. نتیجه گیری: قرارگرفتن جوجه های گوشتی در معرض آمونیاک و گرد و خاک سبب ایجاد تغییرات بافتی متعدد در ساختار دستگاه تنفس شده و این امر ممکن است زمینه ابتلای پرنده به بیماری های تنفسی را افزایش دهد.
