ابراهیم بابااحمدی

چکیده: با توجه به اهمیت دستگاه تناسلی مرغ در تولید تخم مرغ و تکثیر و تولید جوجه همچنین توسعه نژادکشی برای حفظ نسل گونه بومی ایلام، بررسی بافت شناسی آن در شناخت هر چه بیشتر این دستگاه و فراهم نمودن زمینه برای مطالعات هیستوپاتولوژی ضروری به نظر میرسد. در این پژوهش مرغ بومی ایلام از روستاهای ایلام تهیه و از اندامهای تناسلی تخمدان و قسمتهای مختلف اویداکت، نمونههایی به ضخامت حداکثر 5 میلیمتر آماده و در فرمالین بافر 10٪ فیکس شدند. سپس برشهایی به ضخامت 6 میکرومتر آماده گردیده و پس از رنگآمیزی H&E مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج میکروسکوپی نشان داد تونیکا آلبوژینا، یک لایه نازک از بافت همبند متراکم، شامل کپسول تخمدان است. اپیتلیوم سطح تخمدان به صورت ستون‌هایی با ساختار ساده، مکعبی یا ستونی ضعیف ظاهر می شود. هسته‌های به شدت بازوفیلی، گرد تا بیضی شکل و در مرکز قرار دارند. فولیکول‌ها توسط یک لایه از سلولهای گرانولوزا اطراف هر تخمک قرار گرفته اند. سلولهای گرانولوزا، سلولهای بزرگ مکعبی با هستههای بزرگ و دور تا طولانی مسطح هستند که در قاعده سلول قرار دارند. اینفاندیبولوم با برآمدگی‌های شعاعی مخاطی پوشانده شده است برآمدگی‌ها عمدتاً از غدد لوله‌ای در لایه مخاطی تشکیل شده‌اند. غدد با سلولهایی که حاوی دانه‌های ائوزینوفیلیک هستند. ماگنوم توسط برآمدگی‌های آناستوموز کننده و چین‌های مخاطی پوشانده شده است. غدد لوله‌ای شکل، در لایه مخاطی در هر چین بطور کامل بسته می‌شوند. اپیتلیوم سطحی ایستموس از نوع استوانهای شبه مطبق مژهدار و ترشحی است. غدد لولهای کوتاه و اپیتلیوم غدد مکعبی ساده است. این غدد مسئول ترشح پوسته در اطراف سفیدهاند. بافت پوششی رحم از نوع استوانهای شبه مطبق مژهدار میباشد. پارین- زیر مخاط دارای غدد لولهای منشعب کلافه شده میباشد. سلولهای این غدد از نوع هرمی شکل بوده و دارای سیتوپلاسم دانهای منتشر و واکوئلدار است. لایه عضلانی خصوصاً لایه حلقوی واژن به خوبی توسعه یافته و سطح واژن از اپیتلیوم استوانهای شبه مطبق مژهدار با سلولهای موکوسی پوشیده شده است. غدد لولهای در داخل بافت همبند مخاطی واژن در نزدیک محل اتصال به رحم وجود دارند. در مجموع، شباهتهای بسیار نزدیکی بین بافتهای تناسلی مرغ بومی ایلام با سایر ماکیان وجود دارد. کلمات کلیدی: اویداکت، دستگاه تناسلی، مرغ بومی، مگنوم