اسفندیار محمدی

زمینه و هدف: بهرهوری مهمترین هدف خصوصیسازی در میان کشورهای جهان است و بهرهوری نیروی انسانی مهمترین بخش از بهرهوری جزئی است که محور تصمیمات دولتها در تصمیمگیری است. تجارب مده کشورهای جهان نشاندهندۀ افزایش بهرهوری پس از خصوصیسازی و واگذاری شرکتها به بخش خصوصی میباشد. هدف این پژوهش ارائۀ مدلی برای خصوصیسازی و واگذاری شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی براساس سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی کشور ایران است. روش: تحقیق حاضر بر اساس هدف، کاربردی و از نظر روش توصیفی- تحلیلی با رویکرد کیفی است. روش جمعآوری دادهها میدانی و ابزار آن مصاحبۀ نیمه ساختاریافته است. جامعۀ آماری، شامل استادان دانشگاه در رشتههای مدیریت و اقتصاد و مدیران و کارشناسان خبره در شرکت ملی نفت است که دارای دانش و تجربۀ کافی راجع به موضوع خصوصیسازی و بهرهوری منابع انسانی میباشند که تعداد 19 نفر به روش نمونهگیری هدفمند گلوله برفی و تا مرحله رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. برای روایی مصاحبه از ضریب نسبی روایی محتوا )CVR )و شاخص روایی محتوا )CVI )استفاده شده است. همچنین برای پایایی آن از روش پایایی بازآزمون استفاده شده است. روش تجزیه و تحلیل دادهها برای بخش ادبیات، تحلیل تم و برای بخش مصاحبهها از کدگذاری باز استفاده شده است. یافتهها: تجزیه و تحلیل دادهها نشان داد که عوامل مؤثر بر خصوصیسازی در شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران بر مبنای اصل 44 قانون اساسی عبارتاند از: تحقق بهرهوری مالی و منابع انسانی، ویژگیهای مدل خصوصیسازی نفت، الزامات خصوصی سازی نفت، عوامل سیاسی، عوامل اقتصادی، ساختار سازمانی شرکت، عامل مربوط به عملکرد دولت، عوامل انگیزشی، عوامل مربوط به قوانین و مقررات، عوامل فرهنگی اجتماعی و روانشناختی، عوامل مربوط به مسائل مالی و حسابداری. نتیجهگیری: در این پژوهش پس از احصای مؤلفههای مورد نظر، یک چارجوب به-عنوان الگوی خصوصیسازی و واگذاری در شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران ارائه شده است. عناصر این الگو که در طی فرآیند پژوهش مشخص شدهاند عبارتاند از: تحقق بهرهوری مالی و منابع انسانی، ویژگیهای مدل خصوصیسازی نفت، الزامات خصوصیسازی نفت، عوامل سیاسی، عوامل اقتصادی، ساختار سازمانی شرکت، عامل مربوط به عملکرد دولت، عوامل انگیزشی، عوامل مربوط به قوانین و مقررات، عوامل فرهنگی اجتماعی و روانشناختی، عوامل مربوط به مسائل مالی و حسابداری و روشها و پیامدهای خصوصیسازی. بر اساس این عوامل زمینه برای واگذاری این شرکت به بخش خصوصی فراهم میآید و مدیران شرکت مربوطه میبایستی با در نظر گرفتن این الگو نسبت به مهبیا ساختن آن برای واگذاری اقدام کنند و سیاستگذاران کشور بایستی با این استدالل و با راهکارهایی که ارائه شده است نسبت به واگذاری آن اقدام کنن