به منظور بررسی اثر خاکورزی و کاربرد کود شیمیایی و زیستی فسفر بر عملکرد و زیستتوده علفهرز در نخود دیم، آزمابشی به صورت کرت های خرد شده بر پابه طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار و 9 تیمار در مزرعه ای در نزدیکی ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان اسلام آباد غرب در سال زراعی 98-97 به اجرا در آمد. تیمارهای آزمایش شامل کود زیستی فسفات بارور2، کود شیمیایی سوپر فسفات تربپل و تیمار شاهد بوده و تاثیر خاکورزی در سه سطح خاکورزی رایج منطقه (گاوآهن برگرداندار و سپس دیسک)، کم خاکورزی(فقط پنجه غازی) و بدون خاکورزی (کشاورزی حفاظتی) بودند. نتایج نشان داد اثر تیمار نوع منبع کود فسفر بر صفات تعداد غلاف در بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک در سطح احتمال یک درصد معنیدار شد ولی اثر آن بر صفات تعداد دانه در غلاف، ارتفاع بوته، شاخص برداشت، وزن خشک علف هرز و تراکم علف های هرز معنی دار نشد . همراه با کاربرد یا عدم کاربرد کود فسفره سوپر فسفات تریپل، بالاترین تعداد غلاف در بوته در تیمار کم خاکورزی به دست آمده در حالی که در تیمار کاربرد کود زیستی فسفات بارور2 بالاترین تعداد غلاف در بوته (33/12 غلاف در بوته) در تیمار بی خاکورزی به دست آمد و این تیمار با تیمار کم خاکورزی از نظر آماری اختلاف معنی داری نداشت. با توجه به نتایج حاصل از این مطالعه مشخص شد که تیمار بی خاکورزی به همراه عدم کاربرد کود فسفره کمترین تعداد غلاف در بوته (8 غلاف در بوته) را حاصل نمود. در تیمار کاربرد کود سوپر فسفات تریپل عملکرد دانه 594 کیلوگرم درهکتار بود ولی در تیمار کاربرد کود زیستی میزان عملکرد دانه نخود 563 کیلوگرم درهکتار بود. با این وجود تفاوت بین این دو تیمار و تیمار شاهد که میزان عملکرد دانه در آن 443 کیلوگرم درهکتار بود اختلاف معنی داری مشاهده نشد. این نتایج بیان می دارد که کاربرد کود زیستی فسفات بارور2 و سوپرفسفات تریپل دارای اثر مثبت بر میزان عملکرد دانه بوده به طوری که عملکرد دانه را نسبت به تیمار شاهد به ترتیب به میزان 22 و 26 درصد افزایش داد که مقدار قابل توجهی می باشدبا توجه به نتایج این مطالعه مشخص شد که بین تیمارهای مختلف خاکورزی از نظر عملکرد دانه اختلاف معنی داری وجود نداشته ولی با این حال تیمار کم خاکورزی با تولید مقدار 553 کیلوگرم درهکتار بیشترین میزان عملکرد دانه را تولید نمود. تیمارهای خاکورزی معمولی و بی خاکورزی نیز عملکردی معادل 523 و 524 کیلوگرم درهکتار را تولید نمودند که با تیمار کم خاکورزی اختلاف معنی داری نداشتند.
