جنگ تحمیلی با ویژگیهای منحصربهفرد خود بهصورت گستردهای از شهریور 1359، کشور ایران را تحتتأثیر قرار داد. در این راستا، مطالعه ابعاد مختلف آن، بهویژه مطالعه عملکرد و شیوههای رفتاری مدیریت جنگ و دفاع از کشور طی این دوران از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا در این جنگ نمونه موفقی از مدیریت به سبک جدید (مدیریت انقلابی) ارائه گردید که حاصل جهانبینی الهی امام خمینیرحمتاللهعلیه و خلاقیت فرماندهان و مدیران عرصههای مختلف دفاع مقدس بود که در شرایط کنونی هم میتواند راهنما و الگویی اصولی برای دفاع از کشور باشد. باتوجه به این امر، پژوهش حاضر با روشی توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع اسنادی، اینترنتی و کتابخانهای به واکاوی دو رویکرد اصلی حاکم بر نحوه دفاع و مدیریت جنگ پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که نیروهای اسلامگرای مکتبی به رهبری امام خمینیرحمتاللهعلیه متعهد به شیوه انقلابی جنگ و دفاع همهجانبه بودند. جناحی که با ارائه مدیریتی مبتنی بر اصول دینی و مذهبی، این رخداد را به فرصتی برای بازتولید و تثبیت جمهوری اسلامی تبدیل نمود. در مقابل، نیروهای ملیگرا و ملی- مذهبی با مدیریت بنیصدر به نبرد کلاسیک اعتقاد داشتند؛ اما موقعیت حکومت نوپای ایران، توانایی بهکارگیری آن را نداشت. سرانجام هم ناموفقبودن چند عملیات جنگی و عزل بنیصدر از فرماندهی کل قوا و ریاست جمهوری، خط بطلانی بر آن کشید و درنهایت، روند دفاع انقلابی و همهجانبه بر جنگ حاکم گردید.
