نهضت مقاومت ملی نخستین سازمان مخفی با ساختار تشکیلاتی منظم و کارآمد پس از شهریور20 به شمار میرود. این نهضت تحتتأثیر کودتای 28 مرداد توسط نیروهایی پایهریزی شد که به اصالت جنبش ضد استعماری ملت ایران وفادار مانده بودند. نهضت مقاومت بیشک فصل جدیدی را در تاریخ مبارزات مردم ایران گشود و سهم بسزایی در تحولات سیاسی کشور طی سالهای بعد، خصوصا سالهای 42-1339 ایفا کرد. بهنحوی که شناخت رویدادهای این ایام بدون توجه به نقش حیاتی و کارکرد مؤثر آن امکان پذیر نیست. بر این اساس مقالۀ حاضر درصدد است تا اهمیت این موضوع را با طرح این سؤال که «هدف از تأسیس نهضت مقاومت ملی چه بود و این سازمان چه تأثیراتی بر فضای سیاسی-اجتماعی ایران پس از کودتای 28 مرداد برجای نهاد؟» را در چارچوبی توصیفی با استفاده از منابع کتابخانهای و اسنادی معتبر مورد ارزیابی قرار بدهد. در این میان فرضیۀ اولیه حاکی ازآن استکه؛ نهضت مقاومت ملی به عنوان تنها پایگاه مخفی با هدف دفاع از دستاوردهای نهضت ملی و زنده نگهداشتن تفکر ملی در برابر دولت کودتا تشکیل گردید. سپس در دوران اختناق بعد از کودتا، ضمن آگاهیدادن به مردم و القای روح مبارزه در آنها با آشکارسازی فقدان آزادی و عدممشروعیت حکومت پهلوی دوم، در تحولات سیاسی-اجتماعی این برهه تأثیراتی برجای گذاشت.
