نهضت آزادی ایران، باتوجه به تأثیرات انکارناپذیرش بر روند تحولات انقلابی، بخش قابل توجهی از مطالعات سیاسی معاصر را به خود معطوف داشته است. این حزب، اندکی پس از تأسیس، با بازداشت گستردۀ رهبران خود روبهرو شد و محدودیتهای شدیدی را تجربه کرد، بهگونهای که تا آغاز فضای باز سیاسی، از هرگونه فعالیت حزبی و تشکیلاتی علنی بازماند. با این وجود، این جریان توانست با اتخاذ سازوکارهایی متناسب با دوران فترت، هویت سیاسی-ایدئولوژیک خود را حفظ کرده و در مسیر مبارزه علیه حکومت پهلوی، به همگرایی با جریان انقلابی دست یابد. از اینرو، پژوهش حاضر با روشی تاریخی و رویکردی توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانهای، نشریات و اسنادی، درپی آن است تا چگونگی استمرار مبارزه و بازسازی تشکیلاتی این حزب را در دورۀ رکود فعالیتهای سیاسی مورد واکاوی قرار دهد. در این راستا یافتههای پژوهش با طرح این سوال که «نهضت آزادی چگونه توانست هویت سیاسی-ایدئولوژیک و تداوم روند مبارزاتی خود را در دوران فترت فعالیتهای سیاسی بر علیه حکومت پهلوی حفظ کند؟» بر این مبنا استوار است: نهضت آزادی در این شرایط، با بهرهگیری از ظرفیت نیروهای جوان برای ایجاد تشکیلات زیرزمینی و فعالیتهای مخفیانه، سازماندهی فعالیتهای آموزشی و پژوهشی و برگزاری جلسات مناظره و سخنرانی در زندان، سازماندهی و مدیریت شاخههای خارج از کشور و تعامل فعال با مجامع بینالمللی و امام خمینی، و در نهایت فعالیت فکری-اسلامی در سایۀ نهادهای مرتبط و ساماندهی مجدد فعالیتهای حزبی از طریق مؤسسان اولیهاش، توانست از هویت سیاسی–ایدئولوژیک خویش صیانت کند و تداوم جریان مبارزاتی خود را تضمین نماید.
