فرشید فتاح نیا

زمینه مطالعاتی: با پیشرفت صنایع غذایی تبدیلی، تنوع پسماندها نیز افزایش یافته است به نحوی که بسیاری از این پسماندها برای دامداران ناشناخته بوده و برای استفاده بهینه از آنها نیاز به اطلاعات جدید می‌باشد. بنابراین شناسایی و آگاهی از ارزش غذایی و ترکیب آنها بسیار مهم است. هدف: این پژوهش با هدف مطالعه پویایی تخمیر برون‌تنی تفاله گل‌محمدی و یا تفاله شاتره و نیز جیره‌های حاوی سطوح مختلف آنها انجام شد. روش‌کار: تفاله‌ها به صورت جداگانه به میزان 10، 20 و 30 درصد جایگزین بخش الیاف یک جیره‌ آزمایشی شدند. فراسنجه‌های تولیدگاز، جمعیت پروتوزوآ وغلظت نیتروژن آمونیاکی تفاله‌ها و جیره‌های آزمایشی حاوی سطوح مختلف آنها اندازهگیری و انرژی قابل متابولیسم، اسید‌های چرب زنجیر کوتاه و گوارش‌پذیری ماده آلی برآورد شد. نتایج: تفاله گل محمدی و تفاله شاتره به ترتیب دارای6/130 و 4/143گرم پروتئین خام در کیلوگرم ماده خشک ، 5/425 و 7/473 گرم الیاف نامحلول در شوینده خنثی در کیلوگرم ماده خشک و 5/308 و 4/347 گرم الیاف نامحلول در شوینده اسیدی در کیلوگرم ماده خشک بودند. سرعت تولید گاز در تفاله گل‌محمدی بیشتر از تفاله شاتره بود (057/0 در مقابل 047/0 درصد در ساعت، 01/0˂P). در بین جیره‌های آزمایشی، جیره دارای 30 درصد تفاله گل‌محمدی بالاترین پتانسیل تولید گاز (05/90 میلی‌لیتر بر 200 میلی‌گرم ماده خشک)، نرخ تولید گاز (034/0 درصد درساعت)، گوارش‌پذیری ماده آلی (38/58 درصد)، اسیدهای چرب کوتاه زنجیر (07/1 میلی‌مول در 200 میلی‌گرم ماده خشک) و انرژی قابل متابولیسم (47/9 مگاژول در کیلوگرم ماده خشک) برآورده شده را داشت (01/0˂P). جیره پایه بدون تفاله بیشترین غلظت نیتروژن آمونیاکی (77/16 میلی‌گرم در دسی‌لیتر) را داشت (05/0˂P). نتیجه گیری نهایی: با توجه به این نتایج و برای کاهش هزینه‌های خوراک می‌توان از تفاله گل‌محمدی و تفاله شاتره تا 30 درصد ماده خشک جیره بدون اثر نامطلوب بر فرآیند تخمیر شکمبه استفاده کرد.