فرشید فتاح نیا

سابقه و هدف: در بیشتر واحدهای پرورش گوسفند، میش‌ها فقط در طول فصل تولیدمثل علائم فحلی را نشان می‌دهند و معمولاً در هر بار زایش یک بره متولد می‌شود. در این حالت به علت درآمد پایین و هزینه‌های بالا، پروش گوسفند مقرون‌به‌صرفه نیست. بازده تولیدمثل در گوسفند به طول فصل تولیدمثلی، نرخ تخمک‌ریزی، نرخ لقاح، درصد آبستنی، تعداد بره و زنده‌مانی نتاج ارتباط دارد که خود این صفات تحت تأثیر برهم‌کنش ژنتیک و عوامل محیطی قرار دارند. تغذیه از مهم‌ترین عوامل محیطی مؤثر بر بازده تولیدمثل در حیوانات نشخوارکننده است که از شروع بلوغ تا تعداد کل نوزاد متولدشده در طول دوره زندگی آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مواد مغذی از جمله چربی، از طریق تغییر غلظت متابولیت‌ها و هورمون‌های پلاسما اثر خود را بر تولیدمثل نشان می‌دهند. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر جیره‌های دارای نمک‌های کلسیمی اسیدهای چرب اشباع، امگا-3 یا امگا-6 در پیرامون جفت‌گیری بر عملکرد تولیدمثلی میش‌های لری بختیاری انجام شد. مواد و روش‌ها: در این آزمایش از 105 رأس میش لری بختیاری با سن 2 تا 4 سال و میانگین وزن (60/1 ± 58/54 کیلوگرم) استفاده شد. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی انجام شد. جیره‌های آزمایشی شامل 1- جیرۀ دارای مکمل اسیدهای چرب اشباع، 2- جیرۀ دارای مکمل اسیدهای چرب امگا- 3 و 3- جیرۀ دارای مکمل اسیدهای چرب امگا- 6 بود. میش‌های آزمایش از یک ماه قبل از جفت‌گیری تا یک ماه پس از جفت‌گیری با جیره‌های آزمایشی تغذیه شدند. نمرۀ وضعیت بدنی و وزن میش‌ها در شروع و پایان آزمایش ثبت شد. طول دورۀ آبستنی، درصد بره‌زایی و درصد دوقلوزایی ثبت شد. صفات مربوط به بره شامل وزن تولد، جنس بره (درصد بره ماده) و وزن از شیرگیری ثبت شد. هورمون‌های انسولین، استرادیول و پروژسترون میش‌ها یک ماه پیش و یک ماه پس از جفت‌گیری اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که وزن بدن و تغییرات وزن میش‌ها، طول دوره آبستنی، درصد بره‌زایی، درصد دوقلوزایی، وزن تولد و وزن از شیرگیری بره‌ها در بین تیمارهای آزمایشی تفاوت معنی‌داری نداشت (05/0 < P). درصد ماده‌زایی تحت تأثیر نوع مکمل چربی جیره‌های آزمایش قرار گرفت (05/0P <)، به‌نحوی‌که میش‌های دریافت‌کننده مکمل امگا-6 درصد ماده‌زایی بیشتری داشتند. جیره‌های آزمایشی بر غلظت انسولین، استرادیول و پروژسترون سرم میش‌ها اثر معنی‌داری نداشتند (05/0 < P). نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که تغذیه جیرۀ دارای اسیدهای چرب امگا-6 در زمان قبل و بعد از جفت‌گیری میش‌های لری بختیاری باعث افزایش تعداد بره‌های ماده شد.