فرشید فتاح نیا

در این آزمایش اثر متقابل نوع شیر (شیر معمولی در مقابل شیر آنتی‌بیوتیکی) و تعداد دفعات تغذیه شیر (2 در مقابل 3 نوبت در روز) بر عملکرد، شاخص‌های رشد اسکلتی، قابلیت هضم مواد مغذی، شاخص‌های سلامت و فراسنجه‌های خونی گوساله‌های شیری هلشتاین بررسی شد. در مجموع از 32 راس گوساله نر و ماده هلشتاین 3 روزه با میانگین وزن 1± 5/37 کیلوگرم به صورت فاکتوریل 2 ×2 استفاده شد. گوساله‌ها به 4 گروه تقریبا یکسان (8 راس به ازاء هر تیمار آزمایشی) تفسیم و به صورت تصادفی به تیمارهای آزمایشی اختصاص داده شدند. تیمارهای آزمایشی شامل تغذیه شیر معمولی در 2 نوبت در روز، تغذیه شیر معمولی در 3 نوبت در روز، تغذیه شیر ضایعاتی در 2 نوبت در روز و تغذیه شیر ضایعاتی در 3 نوبت در روز بودند. تغذیه شیر معمولی و شیر ضایعاتی به طور مشابه بر اساس یک برنامه مشخص برای همه گوساله‌ها انجام شد و گوساله‌ها در طول آزمایش به طور آزاد به آب و جیره استارتر دسترسی داشتند. همه گوساله‌ها در سن 63 روزگی از شیر گرفته شدند و تا سن 83 روزگی در آزمایش باقی ماندند. آنالیز آماری بر اساس سه دوره مجزا شامل پیش از شیرگیری، پس از شیرگیری و کل دوره آزمایش انجام گرفت. کمترین مصرف ماده خشک جیره استارتر در پیش از شیرگیری و کل دوره پرورش، کمترین مصرف ماده خشک کل، بیشترین افزایش وزن روزانه در پس از شیرگیری و کل دوره آزمایش و بیشترین بازده استفاده از خوراک در گوساله‌های تغذیه شده با شیر معمولی در 3 نوبت در روز مشاهده شد (05/0>P). گوساله‌های تغذیه شده با شیر معمولی در 3 نوبت در روز دارای ارتفاع هیپ (زمان شیرگیری و پایان آزمایش)، وزن بدن (پایان آزمایش) و طول بدن (زمان شیرگیری و پایان آزمایش) بیشتری در مقایسه با سایر گروه‌ها بودند (05/0>P). تغذیه شیر معمولی در 3 نوبت در روز باعث افزایش قابلیت هضم ظاهری ماده خشک، پروتئین خام، چربی خام و الیاف شوینده خنثی و کاهش اسکور مدفوع گوساله‌ها شد (05/0>P). گوساله‌های تغذیه شده با شیر معمولی در 3 نوبت در روز دارای غلظت سرمی بتاهیدروکسی‌بوتیرات و انسولین بیشتر در پیش از شیرگیری و غلظت سرمی آسپارتات آمینوترانسفراز کمتر در پس از شیرگیری در مقایسه با سایر گروه‌ها بودند (05/0>P). افزایش تعداد دفعات تغذیه شیر از 2 به 3 نوبت در روز سبب کاهش مصرف ماده خشک جیره استارتر، کاهش مصرف ماده خشک کل، بهبود افزایش وزن روزانه (کل دوره پرورش)، افزایش بازده استفاده از خوراک، وزن بدن بالاتر (پایان آزمایش)، ارتفاع جدوگاه و طول بدن بیشتر، افزایش قابلیت هضم مواد مغذی در کل دستگاه گوارش، اسکور کمتر مدفوع، افزایش غلظت سرمی انسولین (پیش از شیرگیری) و کاهش غلظت سرمی آسپارتات آمینوترانسفراز (پس از شیرگیری) در گوساله‌ها شد (05/0>P). تغذیه شیر معمولی در مقایسه با شیر حاوی آنتی‌بیوتیک باعث افزایش مصرف ماده خشک شیر، بهبود افزایش وزن روزانه و بازده استفاده از خوراک، وزن بدن بالاتر در زمان شیرگیری و پایان آزمایش، قابلیت هضم بیشتر پروتئین خام، چربی خام و الیاف شوینده خنثی در کل دستگاه گوارش، اسکور پایین‌تر مدفوع و افزایش غلظت سرمی انسولین در دوره پیش از شیرگیری در گوساله‌ها شد (05/0>P). در کل، تغذیه شیر معمولی در 3 نوبت در روز باعث افزایش عملکرد گوساله‌های شیرخوار هلشتاین شد.