فرشید فتاح نیا

هدف این آزمایش بررسی قابلیت هضم ماده خشک و ماده آلی و فراسنجه‌های تخمیر شکمبه‌ای جیره‌های حاوی باگاس نیشکر فرآوری شده با روش‌های مختلف (بدون فرآوری، محلول اوره 4 درصد و هیدرواکسید کلسیم 1 درصد یا محلول اوره 3 درصد و هیدرواکسید کلسیم 2 درصد) در زمان‌های متفاوت (30 یا 45 روز) در شرایط برون تنی بود. جیره‌های آزمایش شامل 1- جیره حاوی باگاس فرآوری نشده و ذخیره ‌شده به مدت 30 روز، 2- جیره حاوی باگاس فرآوری ‌شده با محلول اوره 4 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 1 درصد و ذخیره‌ شده به مدت 30 روز، 3- جیره حاوی باگاس فرآوری ‌شده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیره ‌شده به مدت 30 روز، 4- جیره حاوی باگاس فراوری نشده و ذخیره ‌شده به مدت 45 روز، 5- جیره حاوی باگاس فرآوری ‌شده با محلول اوره 4 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 1 درصد و ذخیره ‌شده به مدت 45 روز و 6- جیره حاوی باگاس فرآوری ‌شده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیره‌ شده به مدت 45 روز بودند. آزمایش به استفاده از تکنیک تولید گاز و به صورت فاکتوریل 3×2 در قالب طرح کاملا تصادفی انجام شد. نتایج نشان داد که بالاترین درصد ماده خشک در باگاس فرآوری ‌نشده و ذخیره‌ شده به مدت 45 روز مشاهده شد (05/0P<). در صورتی که باگاس فرآوری ‌شده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیره‌ شده به مدت 30 یا 45 روز کمترین درصد ماده خشک را داشتند (05/0P<). بیشترین و کمترین درصد ماده آلی به ترتیب در باگاس فرآوری ‌نشده و ذخیره‌ شده به مدت 30 روز و باگاس فرآوری‌ شده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیره‌ شده به مدت 45 روز مشاهده شد (05/0P<). فراوری باگاس با محلول حاوی اوره و هیدرواکسید کلسیم در مقایسه با عدم فرآوری آن باعث افزایش درصد پروتئین خام آن شد (05/0P<). باگاس فرآوری‌ نشده و ذخیره‌ شده به مدت 30 یا 45 روز در مقایسه با باگاس فرآورس شده با محلول اوره و هیدرواکسید کلسیم درصد الیاف شوینده خنثی بیشتری داشت (05/0P<). بیشترین درصد خاکستر در باگاس فرآوری ‌شده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیره ‌شده به مدت 45 روز مشاهده شد (05/0P<). کمترین تولید گاز تجمعی 24 ساعت و قابلیت هضم ماده آلی در باگاس فرآوری‌ نشده و ذخیره‌ شده به مدت 30 یا 45 روز مشاهده شد (05/0P<). تولید گاز متان، فاکتور تفکیک شوندگی، بازده تولید توده میکروبی و قابلیت هضم ماده خشک تحت تاثیر جیره‌های آزمایشی قرار نگرفت (05/0P>). جیره حاوی باگاس فرآوری ‌شده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیره‌ شده به مدت 45 روز در مقایسه با سایر جیره‌ها تولید گاز تجمعی 96 ساعت و پتانسیل تولید گاز بیشتری داشت (05/0P<). جیره‌های حاوی باگاس فرآوری‌ شده با محلول اوره 3 درصد و محلول هیدروکسید کلسیم 2 درصد و ذخیره‌ شده به مدت 30 و 45 روز کمترین زمان تأخیر را داشتند (05/0P<). به طور کلی، فرآوری باگاس با محلول اوره 3 درصد و هیدروکسید کلسیم 2 درصد سبب بهبود قابلیت هضم ماده آلی و افزایش تولید گاز شد. بنابراین از این روش می‌توان برای بهبود ارزش غذایی باگاس نیشکر به منظور استفاده در جیره حیوانات نشخوارکننده استفاده کرد.