فرشید فتاح نیا

مطالعه حاضر با هدف بررسی اثر مدت زمان و روش‌های مختلف فرآوری بر تخمیر شکمبه‌ای جیره‌های حاوی باگاس نیشکر در شرایط برون‌تنی بر فرآیندهای تخمیر شکمبه‌ای و ناپدید شدن ماده خشک و ماده آلی در شرایط برون‌تنی انجام شد. نمونه‌های باگاس با محلول ملاس 10 درصد و اوره 5 درصد مخلوط و برای مدت 30 یا 45 روز در شرایط بی‌هوازی نگهداری شدند. تیمارهای آزمایشی شامل: 1- جیره حاوی باگاس فرآوری‌نشده و سیلو‌شده به مدت 30 روز؛ 2- جیره حاوی باگاس فرآوری‌نشده و سیلو‌شده به مدت 45 روز؛ 3- جیره حاوی باگاس فرآوری‌شده با ملاس 10 درصد و سیلو‌شده به مدت 30 روز؛ 4- جیره حاوی باگاس فرآوری‌شده با ملاس 10 درصد و سیلو‌شده به مدت 45 روز؛ 5- جیره حاوی باگاس فرآوری‌شده با محلول اوره 5 درصد و سیلو‌شده به مدت 30 روز؛ 6- جیره حاوی باگاس فرآوری‌شده با محلول اوره 5 درصد و سیلو‌شده به مدت 45 روز؛ 7- جیره حاوی باگاس فرآوری‌شده با ملاس 10 درصد و محلول اوره 5 درصد و سیلو‌شده به مدت 30 روز و 8- جیره حاوی باگاس فرآوری‌شده با ملاس 10 درصد و محلول اوره 5 درصد و سیلو‌شده به مدت 45 روز بودند. نتایج نشان داد که کمترین درصد ماده خشک و الیاف نامحلول شوینده خنثی (NDF ) و بیشترین درصد پروتئین خام مربوط به جیره دارای باگاس فرآوری‌شده با ملاس 10 درصد و محلول اوره 5 درصد و سیلو‌شده به مدت 30 یا 45 روز بود. در بین روش‌های فرآوری، روش فرآوری با ملاس 10 درصد و محلول اوره 5 درصد و سیلو‌شده به مدت 30 یا 45 روز بیشترین تأثیر بر افزایش تولید گاز تجمعی 24 و 96 ساعت، پتانسیل تولید گاز (A) و ناپدید شدن ماده‌ خشک و ماده آلی داشت. کمترین نرخ تولید گاز تجمعی 96 ساعت مربوط به جیره حاوی باگاس فرآوری‌نشده و سیلوشده به مدت 30 روز بود. کمترین زمان تأخیر مربوط به جیره‌ حاوی باگاس فرآوری‌شده با محلول اوره 5 درصد و سیلو‌شده به مدت 30 یا 45 روز و جیره حاوی ملاس 10 درصد و محلول اوره 5 درصد و سیلو‌شده به مدت 30 یا 45 روز بود و در مقابل، بیشترین زمان تأخیر مربوط به جیره‌‌های شاهد بود. به طور‌کلی، فرآوری‌های شیمیایی در مقایسه با تیمارهای شاهد در تغییر ترکیب شیمیایی باگاس، افزایش نرخ تولید گاز و افزایش ناپدید شدن ماده خشک و ماده آلی تأثیرگذار بودند؛ و در بین روش‌های مختلف فرآوری، فرآوری باگاس با ملاس 10 درصد و محلول اوره 5 درصد و سیلو‌شده به مدت 45 روز، بیشترین تأثیر را بر افزایش نرخ تولید گاز، پتانسیل تولید گاز و ناپدید شدن ماده‌ خشک و ماده آلی باگاس داشت. بنابراین به نظر می‌رسد که ترکیب ملاس 10 درصد و محلول اوره 5 درصد برای باگاس، روش فرآوری مناسب‌تری باشد.