فرشید فتاح نیا

چکیده سابقه و هدف: سیلو کردن علوفه‌های با رطوبت بالا یکی از روش‌های مؤثر نگهداری خوراک دام‌های نشخوارکننده است. علوفه ذرت به‌دلیل محتوای بالای نشاسته و ظرفیت بافری پایین، گزینه‌ای مناسب برای تهیه سیلو محسوب می‌شود. با این حال، رطوبت بالا در زمان سیلو کردن می‌تواند موجب رشد باکتری‌های نامطلوب، تولید پساب، کاهش کیفیت تغذیه‌ای و آلودگی محیط زیست شود. استفاده از افزودنی‌های اسیدی و باکتریایی از جمله راهکارهای مؤثر برای بهبود فرآیند سیلو کردن، کاهش اتلاف مواد مغذی و افزایش پایداری هوازی محصول نهایی است. هدف این مطالعه بررسی اثر سطوح مختلف افزودنی اسیدی (اسید استیک، فورمیک و پروپیونیک) و باکتریایی (لاکتوباسیلوس پلانتاروم و پدیوکوکوس اسیدیلاکتیکی) بر ترکیب شیمیایی، غلظت اسیدهای چرب کوتاه زنجیر و نیتروژن آمونیاکی، تولید پساب و قابلیت هضم ماده خشک و الیاف شوینده خنثی علوفه ذرت سیلو شده بود. مواد و روش‌ها: سیلوهای آزمایشی شامل تیمار اول: سیلاژ بدون افزودنی اسیدی و باکتریایی (شاهد)، تیمار دوم: سیلاژ حاوی 1 لیتر اسید آلی در تن علوفه تازه با رقت 1 به 6، تیمار سوم: سیلاژ حاوی 1 لیتر اسید آلی در تن علوفه تازه با رقت 1 به 8، تیمار چهارم: سیلاژ حاوی 100000 cfu/g لاکتوباسیلوس پلانتاروم و پدیدکوکوس اسیدیلاکتیکی در هر گرم علوفه تازه و تیمار پنجم: سیلاژ حاوی 200000 cfu/g لاکتوباسیلوس پلانتاروم و پدیدکوکوس اسیدیلاکتیکی در هر گرم علوفه تازه بودند. در سیلوها پس از 90 روز باز و ویژگی‌های آنها بررسی شد. داده‌های حاصل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 5 تیمار و سه تکرار برای هر تیمار و براساس رویه GLM نرم افزار آماری SAS و با استفاده از مدل آماری زیر تجزیه واریانس شدند. یافته‌ها: سیلوی شاهد در مقایسه با سیلوهای حاوی افزودنی اسیدی و باکتریایی دارای محتوی ماده خشک بیشتر و محتوی عصاره اتری و نشاسته کمتری بود (01/0>P). محتوی پروتئین خام و الیاف شوینده خنثی و اسیدی در سیلوی حاوی 100000 cfu/g لاکتوباسیلوس پلانتاروم و پدیدکوکوس اسیدیلاکتیکی در مقایسه با سایر سیلوها بیشتر بود (01/0>P). سیلوی شاهد در مقایسه با سایر سیلوها دارای pH و غلظت نیتروژن آمونیاکی پایین‌تری بود (01/0>P). بیشترین غلظت استات و پروپیونات به ترتیب در سیلوی حاوی 100000 cfu/g لاکتوباسیلوس پلانتاروم و پدیدکوکوس اسیدیلاکتیکی و سیلوی حاوی افزودنی اسیدی با رقت 1 به 8 مشاهده شد (01/0>P). غلظت بوتیرات و لاکتات در سیلوی حاوی افزودنی اسیدی با رقت 1 به 6 در مقایسه با سایر سیلوها بیشتر بود (01/0>P). قابلیت هضم ماده خشک در سیلوی حاوی افزودنی اسیدی با رقت 1 به 6 و سیلوی حاوی 200000 cfu/g لاکتوباسیلوس پلانتاروم و پدیدکوکوس اسیدیلاکتیکی در مقایسه با سایر سیلوها بیشتر بود (01/0>P). سیلوی حاوی 200000 cfu/g لاکتوباسیلوس پلانتاروم و پدیدکوکوس اسیدیلاکتیکی در مقایسه با سایر سیلوها دارای قابلیت هضم الیاف شوینده خنثی بیشتری بود (01/0>P). میزان تولید پساب سیلوهای آزمایشی تحت تاثیر سطوح مختلف افزودنی اسیدی و باکتریایی قرار نگرفت (05/P). نتیجه‌گیری: در کل، با توجه به این نتایج افزودن 200000 cfu/g لاکتوباسیلوس پلانتاروم و پدیدکوکوس اسیدیلاکتیکی در مقایسه با دوز 100000 آن و افزودنی اسیدی در سطوح مختلف تاثیر بیشتری بر کیفیت و قابلیت هضم ماده خشک و الیاف شوینده خنثی سیلاژ داشت.