فرشید فتاح‌نیا

سابقه و هدف: علوفه‌ها در مقایسه با کنسانتره‌ها حجیم‌تر هستند، غلظت مواد مغذی کمتری دارند، قابلیت هضم آن‌ها کمتر است و اندازه ذرات آن‌ها بزرگ‌تر می‌باشد. از این رو، مصرف ماده خشک و عملکرد گاوهای شیرده را کاهش می‌دهند زیرا مقدار ماده خشک مصرف شده مهم‌ترین عامل موثر بر تولید شیر در گاوهای شیرده می‌باشد. مواد خوراکی کنسانتره‌ای کم حجم هستند، تراکم مواد مغذی بالاتری دارند، سرعت هضم آن‌ها بیشتر است، سریع‌تر از شکمبه عبور می‌کنند و بنابراین معمولا بر مصرف ماده خشک و عملکرد گاوهای شیرده تاثیر مثبت دارند. از مهم‌ترین مواد مغذی مورد نیاز گاوهای شیرده می‌توان انرژی، پروتئین و اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب، کربوهیدرات‌ها، مواد معدنی و ویتامین‌ها را نام برد. کربوهیدرات‌ها منبع اصلی انرژی در جیره‌های تغذیه شده به گاوهای شیری هستند و معمولاً 60 تا 70 درصد جیره را تشکیل می‌دهند. کربوهیدرات‌ها علاوه بر این که منبع اصلی انرژی برای حیوان هستند، سوبسترای لازم را برای رشد میکروب‌های شکمبه و تولید پروتئین میکروبی را فراهم می‌کنند. هدف این مطالعه بررسی اثر جایگزینی تفاله چغندر قند با سیلوی تفاله سیب بر مصرف ماده خشک، تولید و ترکیب شیر، قابلیت هضم ظاهری مواد مغذی در کل دستگاه گوارش، و متابولیت‌های پلاسمای گاوهای شیرده در اوایل دوره شیردهی بود. مواد و روش‌ها: از 400 راس گاو هلشتاین زایش اول با میانگین روزهای شیردهی 15±40 و میانگین تولید شیر 8/9±41 کیلوگرم در روز در قالب طرح کاملا نصادفی استفاده شد. گاوها بر اساس تولید شیر و روزهای شیردهی به 2 گروه تقریبا یکسان تقسیم و به طور تصادفی به تیمارهای آزمایشی اختصاص داده شدند. طول دوره آزمایشی 28 روز شامل 21 روز برای عادت‌پذیری و 7 روز برای ثبت داده‌ها و جمع‌آوری نمونه‌ها بود. جیره‌های آزمایشی شامل 1) جیره حاوی تفاله چغندر قند و 2) جیره حاوی سیلوی تفاله سیب بودند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که جایگزینی تفاله چغندر قند با سیلوی تفاله سیب بر مصرف ماده خشک، تولید شیر خام، شیر تصحیح شده برای 4 درصد چربی و شیر تصحیح شده برای انرژی، درصد و تولید چربی و پروتئین شیر و بازده استفاده از خوراک برای تولید شیر خام، شیر تصحیح شده برای 4 درصد چربی و شیر تصحیح شده برای انرژی تاثیری نداشت (05/0P). قابلیت هضم ظاهری ماده آلی، پروتئین خام، چربی خام و الیاف شوینده خنثی در کل دستگاه گوارش گاوها تحت تاثیر جیره‌های آزمایشی قرار نگرفت (05/0P). نتیجه‌گیری: در کل، با توجه به این نتایج جایگزینی کامل تفاله چغندر قند با تفاله سیب بر عملکرد گاوهای شیرده هلشتاین در اوایل دوره شیردهی تاثیر منفی نداشت.