فرشید فتاح‌نیا

سابقه و هدف: سیلاژ ذرت به‌دلیل رطوبت بالا در زمان برداشت، مستعد تولید پساب، افت کیفیت تخمیر و کاهش قابلیت هضم است. افزودن مواد جاذب رطوبت با کاهش آب آزاد، شرایط تخمیر بی‌هوازی را بهبود داده و از رشد میکروارگانیسم‌های نامطلوب، افت pH و اتلاف مواد مغذی جلوگیری می‌کند. این مواد با تثبیت فرآیندهای تخمیری، تولید اسیدهای چرب فرار مفید را افزایش داده و ترکیب شیمیایی سیلاژ را پایدارتر می‌سازند. در نتیجه، تراکم ماده خشک بیشتر شده و ارزش تغذیه‌ای و قابلیت هضم خوراک برای نشخوارکنندگان ارتقاء می‌یابد. هدف این مطالعه، بررسی اثر منابع مختلف جاذب رطوبت شامل علوفه خشک یونجه، کاه گندم، دانه ذرت آسیاب‌شده و تفاله خشک چغندر قند بر ترکیب شیمیایی، غلظت اسیدهای چرب کوتاه زنجیر و نیتروژن آمونیاکی، تولید پساب و گوارش پذیری ماده خشک و الیاف شوینده خنثی علوفه ذرت سیلو شده بود. مواد و روش‌ها: سیلاژهای آزمایشی شامل 1- سیلاژ ذرت بدون جاذب رطوبت و افزودنی (شاهد)، 2- سیلاژ حاوی 5 درصد یونجه خشک، 3- 5 درصد کاه گندم، 4- 5 درصد تفاله خشک چغندر قند، 5- 5 درصد دانه ذرت آسیاب‌شده، 6- ترکیب 5/2 درصد یونجه خشک و 5/2 درصد کاه گندم، 7- ترکیب 5/2 درصد یونجه خشک و 5/2 درصد تفاله چغندر قند، 8- ترکیب 5/2 درصد یونجه خشک و 5/2 درصد دانه ذرت آسیاب‌شده، 9- ترکیب 5/2 درصد کاه گندم و 5/2 درصد تفاله چغندر قند، 10- ترکیب 5/2 درصد کاه گندم و 5/2 درصد دانه ذرت آسیاب‌شده، و 11- ترکیب 5/2 درصد تفاله چغندر قند و 5/2 درصد دانه ذرت آسیاب‌شده بودند. در سیلاژها پس از 90 روز باز و ویژگی‌های آن‌ها بررسی شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که سیلاژ حاوی 5 درصد علوفه خشک یونجه در مقایسه با سایر سیلاژهای حاوی ترکیبات جاذب رطوبت دارای محتوای ماده خشک و پروتئین خام بیشتر و نشاسته کمتر بود (01/0>P). سیلاژ حاوی 5 درصد دانه ذرت آسیاب شده در مقایسه با سایر سیلاژهای حاوی جاذب رطوبت دارای محتوی الیاف شوینده خنثی و اسیدی کمتر و محتوی کربوهیدرات غیرالیافی و نشاسته بیشتر بود (01/0>P). pH سیلاژ شاهد در مقایسه با سایر سیلاژهای آزمایشی پایین‌تر بود (01/0>P). سیلاژ حاوی 5/2 درصد تفاله خشک چغندر قند و 5/2 درصد دانه ذرت آسیاب شده در مقایسه با سایر سیلاژها دارای غلظت کل اسیدهای چرب فرار، پروپیونات و بوتیرات بالاتری بود (01/0>P). بالاترین غلظت استات و لاکتات به ترتیب در سیلاژ حاوی 5 درصد کاه گندم و سیلاژ حاوی 5 درصد علوفه خشک یونجه مشاهده شد (01/0>P). کمترین غلظت نیتروژن آمونیاکی در سیلاژ حاوی 5 درصد تفاله خشک چغندر قند و سیلاژ حاوی 5/2 درصد علوفه خشک یونجه و 5/2 درصد تفاله خشک چغندر قند دیده شد (01/0>P). گوارش پذیری ماده خشک و الیاف شوینده خنثی در سیلاژ حاوی 5 درصد دانه ذرت آسیاب شده در مقایسه با سایر سیلاژها بیشتر بود (01/0>P). کمترین میزان پساب در سیلاژ حاوی 5 درصد تفاله خشک چغندر قند مشاهده شد (01/0>P). سیلاژ شاهد در مقایسه با سایر سیلاژها دارای نقطه فلیگ بالاتری بود (01/0>P). نتیجه‌گیری: در کل، با توجه به این نتایج افزودن 5 درصد علوفه خشک یونجه یا 5 درصد دانه ذرت آسیاب شده در مقایسه با سایر ترکیبات جاذب رطوبت بر ویژگی‌های کیفی و گوارش پذیری سیلاژ ذرت اثر بهتری داشت.