فردین قنبری

در این پژوهش، برخی از ارقام و ژنوتیپ‌های زیتون در غرب کشور از نظر ویژگی‌های مورفو-فیزیولوژیکی برگ و میوه و درصد ترکیبات روغنی درسال های 1398 و 1399 در باغ مجتمع میثاق سبز در شهر مورموری از توابع شهرستان آبدانان و یکی از باغ‌های تجاری شهرستان دره‌شهر در استان ایلام بررسی شدند. ارقام و ژنوتیپ‌های زیتون شامل: ارقام زرد، شیراز، شنگه، کرونیکی، گلوله و مانزانیلا، و ژنوتیپ‌های 4 و 7 از منطقه مورموری و ژنوتیپ‌های 9، 10 و 11 از شهرستان دره‌شهر بودند. نتایج ارزیابی صفات نشان داد بین ارقام و ژنوتیپ‌های زیتون مورد بررسی، از نظر خصوصیات مرفو-فیزیولوژیکی و کیفیت روغن تفاوت معنی‌داری وجود داشت. بیشترین وزن میوه برای رقم زرد و گلوله (24/4 گرم) و بیشترین طول میوه در ژنوتیپ 7 (36/2 سانتی‌متر) مشاهده شد. بیشترین قطر، ضخامت گوشت و وزن گوشت میوه در رقم گلوله ثبت شد. همچنین بیشترین درصد روغن در ماده تر مربوط به رقم زرد (71/23 %) بود. نتایج مربوط به تجزیه به عامل‌های اصلی نشان داد که پنج عامل اول 47/91 درصد از واریانس کل مشاهده شده در بین نمونه‌های مطالعه شده را توضیح دادند. در تجزیه به عامل‌ها، طول و قطر میوه و هسته، وزن میوه و هسته، وزن گوشت میوه، زمان رسیدگی و تغییر رنگ میوه از صفات تاثیرگذاری بودند که نشان می‌دهد این خصوصیات می توانند برای ارزیابی ژرم‌پلاسم زیتون مفید باشند. نتایج کلی نشان داد برخی ارقام زیتون مانند رقم زرد و گلوله، با توجه به صفات بررسی شده، سازگاری بهتری با شرایط محیطی منطقه هدف در استان ایلام داشتند.