فردین قنبری

فلزات سنگین سمی (مانند کادمیوم) از مهم ترین آلاینده ها در آلودگی خاک محسوب می شوند. تجمع این عناصر در اندام های گیاه برای رشد گیاه بسیار سمی است و باعث اختلال در رشد و کاهش عملکرد محصول می شود. کلسیم آسکوربات به عنوان یک ترکیب مفید با نقش موثر در افزایش تحمل گیاه به تنش فلزات سنگین در نظر گرفته می شود. بنابراین به منظور بررسی اثر کلسیم آسکوربات بر تحمل به تنش کادمیوم در گیاه فلفل دلمه ای، آزمایش گلدانی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو فاکتور سطوح مختلف تنش کادمیوم (صفر (شاهد)، 50 و 100 میلی گرم بر کیلوگرم خاک) و سطوح مختلف کلسیم آسکوربات (صفر (شاهد)، 5، 10 و 20 میلی مولار) با سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که با افزایش سطوح کادمیوم خاک میزان صفات رشدی و رنگیزه های فتوسنتزی برگ گیاه فلفل دلمه ای کاهش یافت، به طوری که غلظت 100 میلی گرم بر کیلوگرم کادمیوم خاک در مقایسه با شرایط بدون تنش به ترتیب میزان وزن تر و خشک شاخساره و وزن تر و خشک ریشه و محتوای کلروفیل a، کلروفیل b و کاروتنوئید برگ را 45/23، 20/25، 14/30، 12/21، 27/16، 98/16 و 34/10 درصد کاهش داد. محلول پاشی کلسیم آسکوربات 10 و 20 میلی مولار میزان وزن تر و خشک شاخساره و ریشه و رنگیزه های فتوسنتزی برگ را افزایش داد. در همه سطوح تنش کادمیوم، محلول پاشی کلسیم آسکوربات تیمار 10 و20 میلی مولار باعث افزایش تعداد میوه و عملکرد کل شد. تیمار 5 میلی مولار کلسیم آسکوربات در سطح تنش 100 میلی گرم بر کیلوگرم کادمیوم خاک موجب افزایش 89/1 برابری پرولین برگ نسبت به تیمار شاهد بدون تنش شد. با افزایش سطوح کادمیوم خاک میزان مالون دی آلدهید برگ افزایش پیدا کرد. غلظت 20 میلی مولار کلسیم آسکوربات کمترین میزان مالون دی آلدهید برگ را داشت که نسبت به تیمار شاهد 36/21 درصد کاهش یافت. از سوی دیگر، در هر سه سطح تنش کادمیوم محلول پاشی کلسیم آسکوربات موجب کاهش پراکسید هیدروژن و نشت یونی برگ و افزایش میزان کربوهیدرات محلول، محتوای آب نسبی برگ، فعالیت آنزیم های کاتالاز، پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز شد. به طور کلی نتایج نشان داد که محلول پاشی کلسیم آسکوربات با غلظت 10 و 20 میلی مولار نقش موثرتری در افزایش رشد و عملکرد و کاهش اثر سمیت کادمیوم داشت. بنابراین محلول پاشی کلسیم آسکوربات می تواند به عنوان راهکاری جهت کاهش صدمات ناشی از سمیت کادمیوم و افزایش تحمل گیاه فلفل دلمه ای به این فلز سنگین استفاده شود.