هدف اصلی این مقاله برآورد اثر بازگشتی انرژی در گستره اقتصاد ایران است. در این راستا مقاله حاضر مبتنی بر تفسیر اثر بازگشتی بروکس در ترکیب با معادله تجزیه و تحلیل نیروهای محرکه تغییرات زیستمحیطی، روشی متفاوت برای برآورد اثر بازگشتی گستره اقتصاد ایران ارائه کرد. سپس با استفاده از مدل فضا حالت، اندازه اثر بازگشتی انرژی در گستره اقتصاد ایران در دوره 1396-134۶ برآورد شد. نتایج نشان میدهد که میانگین سالیانه اثر بازگشتی در دوره مورد بررسی 57 درصد است. در زیردورههای مورد بررسی نیز بجز برای دوره (۱۳۶۷-۱۳۵۷) اثر بازگشتی انرژی قابل توجه است و روندی صعودی دارد که باعث شده است صرفهجویی واقعی انرژی بسیار کمتر از صرفهجویی بالقوه باشد. با توجه به تاثیر قابل توجه اثر بازگشتی بر صرفهجویی انرژی کشور، جهت کاهش اثر بازگشتی و افزایش میزان صرفهجویی انرژی توصیه میشود، اول اینکه، در هنگام طراحی اهداف و سیاستهای صرفهجویی انرژی اندازه اثر بازگشتی لحاظ شود زیرا کم یا بیش برآورد این اثر موجب میشود که میزان صرفهجویی واقعی انرژی بیشتر یا کمتر از مقدار پیشبینی شده آن باشد. دوم اینکه، برای صرفهجویی انرژی نباید صرفاً بر بهبود کارایی انرژی تکیه شود زیرا اگر این سیاستها با اقدامات قیمتی مناسب همراه نباشند بخش عمدهای از صرفهجویی بالقوه به دلیل اثر بازگشتی در عمل محقق نخواهد شد. البته صرف تکیه بر سیاستهای قیمتی و رها کردن سیاستهای کارایی انرژی نیز همین نتیجه را خواهد داشت.
