فرشته محمدیان

در دنیای امروز، با توجه به چالش‌های محیط‌زیستی و نیاز به گذار به سمت منابع انرژی پاک و تجدیدپذیر، تحلیل ارتباط بین توسعه اقتصادی و آلودگی زیست‌محیطی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این تحقیق در دو مدل جداگانه با استفاده از داده‌های دوره 1965 تا 2023 و روش حداقل مربعات پویا (DOLS) به تحلیل مقایسه‌ای فرضیه‌های منحنی کوزنتس زیست‌محیطی (EKC) و منحنی کوزنتس انرژی‌های تجدیدپذیر (RKC) در ایران پرداخته شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که درآمد سرانه و مصرف انرژی‌های فسیلی تأثیر مثبت بر انتشار دی‌اکسید کربن دارند و با افزایش درآمد سرانه، به‌تدریج روند کاهش آلودگی‌ها آغاز می‌شود. همچنین، در مدل RKC مشاهده شد که مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر در مراحل اولیه رشد اقتصادی کاهش می‌یابد، اما با افزایش درآمد سرانه در مراحل بعدی، مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر به‌طور معناداری افزایش می‌یابد. بنابراین، هر دو فرضیه منحنی کوزنتس زیست‌محیطی (رابطه U معکوس) و منحنی کوزنتس انرژی‌های تجدیدپذیر (رابطه U شکل) برای ایران تأیید می‌شوند. آستانه مدل EKC در ایران برابر با 707 دلار و آستانه مدل RKC برابر با 3719 دلار است. این نشان می‌دهد که فرضیه منحنی کوزنتس زیست‌محیطی زودتر از منحنی کوزنتس انرژی‌های تجدیدپذیر به وقوع می‌پیوندد، به این معنا که تغییرات مثبت در کاهش آلودگی‌ها و استفاده از منابع انرژی پاک‌تر در مراحل اولیه رشد اقتصادی ایران شروع می‌شود. بر اساس این یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود که با تمرکز بر توسعه فناوری‌های پاک و ارتقای درآمد سرانه در مراحل ابتدایی رشد اقتصادی، حرکت به سمت کاهش آلودگی‌ها و استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر تسریع شود.