فرشته محمدیان

هدف این مطالعه بررسی منطقه ای کردن یارانه ها در ایران است. در این راستا در ابتدا بر اساس داده های هزینه درآمد خانوارهای روستایی کشوردر سال 1401 ، خط فقر و شاخص های فقر محاسبه شدند. سپس با بکارگیری روش خوشه بندی سلسله مراتبی، مناطق روستایی استان ها در قالب هشت خوشه دسته بندی و در نهایت با استفاده از یک مدل بهینه سازی عددی(روش هدفگذاری بهینه گروهی) و نرم افزار استتا نتایج هدفگذاری ملی و منطقه ای مورد مقایسه قرار گرفت. روش مذکور با در نظر گرفتن دو محدودیت بودجه ای و اطلاعات ناقص در زمینه وضعیت رفاهی افراد، پرداخت‌های انتقالی بهینه را به گونه ای برآورد می کند که موجب بیشترین کاهش در شاخص فقر شود. این روش از چند مزیت برخوردار است، اول، مبتنی بر شاخص های شفاف و قابل اندازه‌گیری است، دوم، بر اساس اهداف متفاوت سیاست‌گذار(نوع شاخص فقر و محدودیت بودجه) گروه‌های هدف را شناسایی می کند، سوم، میزان پرداخت انتقالی لازم و شاخص‌های عملکرد هدفگذاری را مشخص می سازد. نتایج نشان می دهد که هر چند هم در سطح ملی و هم در سطح مناطق هشت گانه روستایی مشخصه های کارا برای هدفگذاری(شامل : بعد خانوار، تحصیلات سرپرست و تعداد اعضای زیر شش سال) یکسان هستند، ولی میزان کارایی، خطا های شمول و حذف تفاوت های قابل ملاحظه ای دارند، این موضوع وجود بسیاری از شرایط لازم جهت اجرای هدفگذاری منطقه ای را آشکار ساخت. اما اجرای هدفگذاری منطقه ای مستلزم توجه به الزامات زیر است: پیش نیاز اصلی اجرای هدفگذاری منطقه ای تهیه نقشه جغرافیایی فقر در سطح کوچکترین واحد های جغرافیایی کشور است ، انجام این مهم وابسته به بهنگام بودن، دقت و درجه تفکیک داده‌های اقتصادی و اجتماعی از نظر جغرافیایی است. همچنین نباید تصور شود که بکارگیری هدفگذاری منطقه ای به تنهایی همه مشکلات شناسایی فقرا را حل خواهد کرد بلکه لازم است ترکیبی از روش های هدفگذاری بکار گرفته شود که در این زمینه روش هدفگذاری جغرافیایی عموما به عنوان اولین مرحله مورد استفاده قرار می گیرد.