فاضل پوراحمد

اندوفیت ها میکروارگانیسم هایی شامل باکتری ها، قارچ ها یا اکتینومیست ها هستند که با داشتن تعاملات پیچیده ای شامل ارتباط هم زیستی متقابل و آنتاگونیسمی، به‌صورت درون سلولی یا بین سلولی در بافت های گیاهی زندگی می کنند و به عنوان اجزای ضروری شبکه میکروبی گیاهی هستند (Tiwari et al,2022) اکتینومیست‌ها، باکتری هایی رشته ای و گرم مثبت هستند که از نظر اقتصادی و زیست فناوری ارزشمندترین پروکاریوت ها محسوب می شوند. این میکروارگانیسم ها قادر به تولید طیف گسترده ای از ترکیبات فعال زیستی مانند عوامل ضدتومور،عوامل سرکوب کننده ایمنی،آنزیم ها و آنتی بیوتیک ها هستند ( Jabery al, 2016; Sapkota et al, 2020). این مطالعه شامل جداسازی،شناسایی و بررسی فعالیت آنتی بیوتیکی اکتینومیست‌های جدا شده از گیاه دارویی پونه است. برای بررسی خاصیت آنتی بیوتیکی جدایه ها در برابر باکتری های بیماریزا، استافیلوکوکوس به اورئوس مقاوم و حساس دارو، اسینتوباکتر بومانی، کلبسیلا نمونیه حساس و مقاوم به دارو و سودوموناس اروجینوزا حساس و مقاوم به دارو قرار داده شدند. در نهایت جدایه ها از نظر دارا بودن ژن های PKS-I و PKS-II و NRPS مورد سنجش قرار گرفتند. نمونه های متعددی از گیاه پونه از مناطق مختلف استان ایلام جمع آوری و پس از زدوده شدن آلودگی ها، بعد از چند مرحله ضدعفونی کردن در هیپوکلریت سدیم 5% و الکل 70 % و آب مقطر استریل، بخش‌های مختلف گیاه به قطعات 3-2 میلی‌متری خرد شدند و جهت جداسازی جدایه های اکتینومیستی در محیط‌کشت های استارچ کازئین آگار حاوی دی کرومات پتاسیم و سیکلوهگزاماید و نیز محیط R2A کشت داده شدند. با استفاده از روش‌ تشخیص مولکولی باکتری های جداسازی شده در حد شاخه شناسایی شدند . در نتیجه 54 باکتری از قسمت‌های مختلف گیاه پونه جداسازی شد: از برگ تعداد 15 باکتری(77/27%)، از ریشه تعداد 17 باکتری(48/31%) و از ساقه تعداد 22 باکتری(74/40 %) به دست آمد. نتایج آنالیز مولکولی ژن 16S rRNA نشان داد که تعداد 40 باکتری(07/74 %) از 54 باکتری‌ متعلق به شاخه اکتینومایستوتا هستند. نتایج سنجش آنالیز مولکولی انجام گرفته روی ژن‌های NRPS، PKS-I و PKS-II نشان داد که از این 40 جدایه اکتینومیستی ، 28 جدایه(70 %) دارای ژن NRPS، هشت جدایه(20%) دارای ژن PKS-I و 22 جدایه (55 %) واجد PKS-II هستند. برای تعیین حساسیت ضد میکروبی اکتینومیستهای جدا شده، از روش انتشار چاهک اگار استفاده گردید. آزمایش اخیر نتایج نشان داد که از 40 باکتری جداشده، 6 جدایه (15 %) دارای خاصیت ضدباکتریایی بر علیه باکتری‌های بیماری‌زا بودند. نتایج پژوهش انجام شده نشان می دهد که که گیاه دارویی پونه دارای تعدادی از اکتینومیست‌های فعال با خاصیت آنتی بیوتیکی بوده و این گیاه می‌تواند منبع خوبی برای میزبانی اکتینومیست‌های تولید کننده آنتی بیوتیک ‌باشد.