فرشاد سبزعلی پور

هدف: استفاده از اطلاعات و گزارش‌های حسابداران مدیریت، برای تصمیم‌گیری‌و دستیابی به فرصت‌های رقابتی و تضمین پایداری در عرصه رقابت حیاتی است. حسابداران مدیریت با توجه به تحولات بازار، اقتصاد جامعه، فرهنگ و منابع مالی شرکت؛ اطلاعات را ارائه می‌کنند. این مطلب نقش تاثیرگذار محیط بر اثر بخشی اطلاعات حسابداری مدیریت را بیان می‌کند که مفهوم اصلی تئوری اقتضایی است. تئوری اقتضایی بیان می‌کند که یک ساختار استاندارد و مناسب برای همه وضعیت‌ها وجود ندارد؛ بلکه ساختار به محیطی که سازمانی در آن فعالیت می‌کند؛ وابسته است. لذا هدف این پژوهش تحلیل روند فاکتورهای اقتضایی بر بکارگیری ابزارهای مراحل تکامل حسابداری مدیریت شرکت‌ها است. روش: در این پژوهش 12فاکتورِ اقتضایی شامل ساختار سازمانی، استراتژی تجاری، رقابت بازار، اندازه شرکت، حمایت مدیران ارشد، منابع مالی، سرمایه انسانی، تکنولوژی، محیط اقتصادی-سیاسی، عامل فرهنگی، بخش حرفه‌ای و عدم اطمینان محیطی مورد مطالعه قرار گرفته است. برای تحلیل داده‌های شرکت‌های عضو نمونه که متشکل از 117شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است، از مدل‌سازی معادلات ساختاری و برای آزمون مدل از نرم‌افزارSmart PLS3 استفاده شده است. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که 3 فاکتور اقتضایی عامل فرهنگی، ساختار سازمانی و اندازه شرکت بر بکارگیری ابزارهای مرحله اول تکامل حسابداری مدیریت؛ 9 فاکتور اقتضایی محیط اقتصادی، محیط رقابتی، ساختار سازمانی، اندازه، سرمایه انسانی، استراتژی تجاری، تکنولوژی، عامل فرهنگی و بخش حرفه‌ای بر استفاده از ابزارهای مرحله دوم تکامل حسابداری مدیریت، 7 فاکتور اقتضایی محیط خارجی، محیط رقابتی، ساختار سازمانی، سرمایه انسانی، منابع مالی، عامل فرهنگی و بخش حرفه‌ای بر بکارگیری ابزارهای مرحله سوم تکامل حسابداری مدیریت و در نهایت 8 فاکتور اقتضایی عدم اطمینان محیطی، محیط رقابتی، محیط اقتصادی، منابع مالی، سرمایه انسانی، تکنولوژی، استراتژی تجاری و حمایت مدیران ارشد بر استفاده از ابزارهای مرحله چهارم تکامل حسابداری مدیریت تاثیر معناداری داشته‌اند. نتیجه گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شرکت‌های که در مرحله چهارم تکامل حسابداری مدیریت قرار دارند دارای خصیصه-های متمایز کننده‌ای همچون اندازه کوچک، بودجه تحقیق و توسعه بالا، سرمایه فکری بالا، مدت زمان چرخه عملیاتی پایین، حاکمیت شرکتی قوی، ساختار متمرکز، شفافیت، انعطاف پذیری و قدرت رقابت بالا و استراتژی تجاری تهاجمی(تمایز) هستند