حمزه علی علیزاده

هدف اصلی این مطالعه، ارزیابی توانایی مدل AquaCrop در شبیه‌سازی عملکرد دانه، زیست‌توده و بهره‌وری آب ارزن رقم پیشاهنگ تحت شرایط همزمان تنش شوری و کم‌آبی در اقلیم نیمه‌خشک ایلام بود. آزمایش‌های مزرعه‌ای طی دو سال زراعی (1400-1401) در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه ایلام به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. کرت‌های اصلی شامل چهار سطح شوری آب آبیاری (6/0، 3، 5 و 8 دسی‌زیمنس بر متر) و کرت‌های فرعی شامل چهار سطح آبیاری (100، 80، 60 و 40 درصد نیاز آبی گیاه) بودند. مدل AquaCrop (نسخه 1/7) با استفاده از داده‌های سال اول (1400) آنالیز حساسیت و واسنجی شد و با داده‌های سال دوم (1401) اعتبارسنجی گردید. پارامترهای گیاهی ارزن رقم پیشاهنگ که تاکنون در پایگاه داده مدل موجود نبود، تعیین شد. کارایی مدل با استفاده از شاخص‌های آماریRMSE، nRMSE، R²، ME و CRM ارزیابی شد. نتایج آنالیز حساسیت نشان داد که بیشترین حساسیت مدل به پارامترهای بهره‌وری آب نرمال شده، شاخص برداشت مبنا، ضریب گیاهی تعرق و ضریب رشد پوشش تاجی مربوط است. مدل دقت بسیار خوبی در شبیه‌سازی عملکرد دانه (nRMSE=5.71%، ME=9.51%، و R²=0.95) و بهره‌وری آب (nRMSE=6.85%، ME=14.89% وR²=0.94 ) داشت. دقت مدل در شبیه‌سازی زیست‌توده نسبت به عملکرد کمتر بود (nRMSE=13.11%، ME=31.13% وR²=0.84 ). این موضوع می‌تواند ناشی از محدودیت‌های ساختاری مدل، از جمله فرض ثابت بودن بهره‌وری آب نرمال‌شده (WP*) و ساده‌سازی برخی پاسخ‌های فیزیولوژیکی گیاه در شرایط تنش همزمان شوری و کم‌آبی باشد.