حمزه علی علیزاده

این پژوهش باهدف ارزیابی اثر روش آبیاری، آب مصرفی و مقادیر کود نیتروژن بر رشد و بهره‌وری آب برنج در سال زراعی 1403 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه ایلام انجام شد. آزمایش به‌صورت کرت‌های دو بار خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل دو روش آبیاری(آبیاری قطره‌ای تیپ بدون مالچ و آبیاری قطره‌ای تیپ همراه با مالچ)، سه سطح تأمین آب ( 80، 100 و 120 درصد نیاز آبی گیاه) و سه سطح کود نیتروژن ( 50، 75 و 100 درصد نیاز کودی) بودند. نتایج تجزیه آماری نشان داد که اثرات اصلی روش آبیاری، سطح تأمین آب و کود نیتروژن بر بیشتر صفات موردبررسی معنی‌دار بود. کاربرد مالچ در سیستم آبیاری قطره‌ای تیپ با بهبود شرایط رطوبتی خاک، موجب افزایش رشد گیاه، اجزای عملکرد و بهره‌وری آب شد. بیشترین تعداد دانه در خوشه و وزن هزار دانه در تیمار آبیاری قطره‌ای تیپ همراه با مالچ، تأمین 120 درصد نیاز آبی و مصرف 100 درصد نیتروژن حاصل شد؛ درحالی‌که بیشترین شاخص برداشت و بهره‌وری آب در تیمار آبیاری قطره‌ای تیپ همراه با مالچ، تأمین 100 درصد نیاز آبی و مصرف 100 درصد نیتروژن مشاهده گردید. کاهش سطح تأمین آب و نیتروژن نیز موجب افت صفات رشدی، اجزای عملکرد و کارایی مصرف آب شد. بر اساس نتایج، آبیاری قطره‌ای تیپ همراه با مالچ و مصرف کامل نیتروژن، به‌ویژه در سطح تأمین 100 درصد نیاز آبی گیاه، می‌تواند به‌عنوان راهکاری مؤثر برای بهبود عملکرد، افزایش بهره‌وری آب و پایداری تولید برنج در شرایط نیمه‌خشک پیشنهاد شود.