حمزه علی علیزاده

سیاستهای محدودکننده بهرهبرداری از جنگلهای طبیعی، در کنار بحران کمآبی، لزوم جستجوی جایگزینهای پایدار برای تولید چوب صنعتی را بیش از پیش نمایان کرده است. در این مطالعه، امکانسنجی استفاده از پساب تصفیهشده برای آبیاری در سطح کشت تجاری )2 هکتار( در منطقه ماهدشت کرج مورد بررسی قرار گرفت. عملکرد اقتصادی و محیط‌زیستی سه گونه سریعالرشد شامل صنوبر (.spp Populus(، اکالیپتوس (.spp Eucalyptus(و پالونیا (.spp Paulownia(ارزیابی شد. توجیه اقتصادی طرح با استفاده از شاخصهای ارزش خالص فعلی (NPV(، نرخ بازده داخلی (IRR(و نسبت منفعت به هزینه (BCR(و با انجام تحلیل حساسیت محاسبه گردید. یافتهها بیانگر تفاوتهای معناداری در عملکرد مالی گونههای مورد مطالعه است. پالونیا با دستیابی بهNPV برابر 2/48 میلیارد تومان،IRR برابر 28/8 درصد وBCR برابر 1/56 باالترین پتانسیل اقتصادی را به خود اختصاص داد و پس از آن، گونههای اکالیپتوس و صنوبر در رتبههای بعدی قرار گرفتند. تحلیل حساسیت نشان داد که قیمت چوب در بازار، تعیینکنندهترین عامل در سودآوری بلندمدت است؛ به طور مشخص، صنوبر در برابر نوسانات هزینههای زمین و اکالیپتوس در برابر هزینههای آبیاری حساسیت بیشتری نشان دادند. نکته حائز اهمیت این پژوهش این است که اتکای صرف به شاخصهای مالی برای انتخاب گونه جهت کشت، ناکافی است. با وجود اینکه پالونیا بازده اقتصادی باالتری ارائه داد، اما با ریسکهای اکولوژیک و مدیریتی بیشتری همراه است. در مقابل، صنوبر با وجود بازده اقتصادی کمتر، باالترین پایداری زیستمحیطی و سازگاری اکولوژیک را از خود نشان داد که با اهداف کالن حفاظت از منابع طبیعی کشور همسویی بیشتری دارد. در نهایت، این مطالعه نتیجهگیری میکند که برای توسعه جنگلکاری تابآور در مناطق خشک و نیمهخشک، بهرهگیری از یک چارچوب تصمیمگیری چندمعیاره (MCDM(که تعادلی میان سودآوری اقتصادی، پایداری محیط‌زیستی و قابلیت اجرایی ایجاد کند، الزامی است.