اکوسیستم یکی از ارکان بنیادین زندگی بشر محسوب میشودکه با پیشرفت و توسعه در جهان تغییراتی در آن به وجود آمده است. پدیدۀ تغییر اقلیم که عمدتا مربوط به افزایش آلایندههای هوا در جو میباشند، از نمونههای بارز در این زمینه است. تغییر اقلیم عبارت است از هر گونه تغییرات در مؤلفههای اقلیمی از قبیل دما، بارش و باد که در طول چندین دهه اتفاق میافتد. مصرف حاملهای انرژی عامل اصلی انتشار آلایندههای هوا بوده و از این طریق بر تغییر اقلیم اثر میگذارد؛ همچنین تغییر اقلیم هزینههایی را بر بخشهای مختلف اقتصاد دارد که افزایش مصرف انرژی از نمونههای آن است. از آنجاییکه کشور ایران در سالهای اخیر در معرض تغییرات شدید اقلیمی قرار گرفته و مصرف انرژی در بخشهای مختلف اقتصادی آن رو به افزایش گذاشته و یکی از کشورهای مهم در زمینه انتشار آلایندههای هواست، لذا در این مقاله به بررسی علیت اثرات متقابل بین تغییر اقلیم و مصرف انرژی در بخشهای مختلف اقتصادی پرداخته میشود. بدین منظور از دادههای دما و بارش و مصرف انرژی ۲۸ استان برای دورۀ زمانی ۱۳۹۵-۱۳۷۰ استفاده شده است. برای بررسی علیت دو طرفه بین تغییر اقلیم و مصرف انرژی کل در طول دورۀ زمانی از روش علیت تودا-یاماموتو که یک var تعدیلیافته است استفاده شده و همچنین برای بررسی علیت بین متغیرهای اقلیمی و استانهای کشور در طول دورۀ زمانی مذکور از روش علیت گرنجر استفاده گردیدهاست. نتایج تخمین نشان داد که در طول دورۀ مورد بررسی علیتی دو طرفه بین تغییر اقلیم و مصرف انرژی در بخشهای اصلی اقتصاد ایران وجود نداشته و تنها علیتی یک طرفه از تغییر اقلیم بهسوی مصرف انرژی در بخش کشاورزی، خانگی و تجاری وجود دارد و همچنین برای استانهای با دمای بالاتر از متوسط علیت دو طرفه و قویتری بین مصرف انرژی و متغیرهای تغییر اقلیم(دما و بارش) وجود دارد و از سوی دیگر افزایش مصرف انرژی باعث افزایش میزان co2 جو میشود. با توجه به نتایج به دستآمده پیشنهاد میشود به منظور کاهش آلایندههای زیستمحیطی، افزایش کارایی و بهبود کیفیت انرژی مورد بررسی قرار گیرد. بهینهسازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی و ارائه محرکهایی در جهت استفاده بیشتر از انرژی پاک و تجدیدپذیر در این بخش مورد بررسی قرار گیرد. و همچنین سیاستگذاری برای کاهش اثرات تغییر اقلیم، به صورت استانی و با توجه به اقلیم استان مورد نظر انجام شود.
