حاجی کریمی

طی دهه‌های اخیر تغییر در اقلیم و معیارهای اجتماعی در راستای برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی منجر به افت شدید سطح آب زیرزمینی و کاهش آبدهی چشمه‌های کارستی شده است. چشمه‌هایی که دارای حوضه آبگیر کوچک‌تر هستند، یا بخشی از حوضه آبگیر آن‌ها در آبرفت‌ قرار دارد و یا ارتباط بیشتری بین آبخوان کارستی و آبرفتی برقرار است، چشمه‌های آسیب ‌پذیرتری در برابر فعالیت‌های انسانی هستند. برای ارزیابی این اثرات، چشمه‌های کارستی نواحی مرکزی استان کرمانشاه که روند کاهش آبدهی آن‌ها قابل مشاهده است بررسی شده و در نهایت چهار چشمه در منطقه که خشک شده‌اند، به‌صورت دقیق‌تر مورد مطالعه قرار گرفته که نشان‌دهنده ارتباط معناداری بین سطح آب در آبرفت‌های اطراف و آبدهی چشمه است. هدف از مطالعه برآورد حداقل سطح آب زیرزمینی به‌منظور حفظ آبدهی چشمه‌های کارستی می‌باشد. ‌براساس یافته‌ها اگر سطح آب زیرزمینی اطراف چشمه‌های خضرالیاس به 1303 متر بالاتر از سطح دریا، یاوری به 1305 متر، نیلوفر به 1311 متر و تیران به 1340 متر و یا کمتر برسد این چشمه‌ها فاقد آبدهی می‌شوند و هر زمانی که به بیشتر از این سطح (MAGWL، حداقل مجاز سطح آب زیرزمینی) برسد به‌صورت موقتی دارای آبدهی می‌شوند. این روابط به صورت فرمول ارایه شده است، راه حفظ چشمه‌ها سعی در نگه داشتن سطح آب زیرزمینی مناطق اطراف آن‌ها در یک حد مشخص است. متوسط افت سالانه سطح آب زیرزمینی در محدوده میانراهان 18، کرمانشاه 41، روانسر 25 و ماهیدشت 142 سانتی‌متر ثبت شده است. لذا نیاز به مدیریت و کنترل برداشت‌ از آن‌ها به شدت احساس می‌شود.