پژوهش حاضر باهدف شناسایی و اولویتبندی خوشههای کسبوکار کشاورزی در نواحی روستایی شهرستان سیروان و با استفاده از تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی به انجام رسیده است. این پژوهش از نوع توصیفی، با روش پیمایشی و ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه و مصاحبه و نمونه گیری هدفمند بوده که نمونه موردمطالعه شامل 20 نفر از کارشناسان کشاورزی در شهرستان است. همچنین با بررسی پیشینه تحقیق و مصاحبه با متخصصین جهت انتخاب خوشه برتر پنج معیار اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، سیاسی-اداری، نیروی انسانی و زیست محیطی انتخاب و برای هر کدام زیرمعیارهایی شناسایی گردید همچنین با توجه به پیشینه کشاورزی و مصاحبه با کارشناسان شش خوشه کسب و کار دام سبک، برنج، انار، انگور، زنبورداری و گیاهان خوراکی به عنوان گزینه های رقیب انتخاب شدند. نتایج کلی پژوهش نشان داد در سیروان انار با ضریب اهمیت 195/0 در اولویت اول، برنج با ضریب اهمیت 169/0 در اولویت دوم، دام سبک با ضریب اهمیت 167/0 در اولویت سوم، انگور و زنبورداری هرکدام با ضریب اهمیت 166/0 در اولویت چهارم و پنجم و در انتها نیز گیاهان خوراکی با ضریب اهمیت 136/0 در اولویت آخر قرارگرفته است. در بین معیارها، معیار اقتصادی و در بین زیر معیارها عواملی همچون: دسترسی به بازار مناسب با ضریب اهمیت 281/0، دسترسی به منابع مالی و سرمایه با ضریب اهمیت 275/0، رشد مناسب زیرساختها مانند دسترسی به حملونقل و ارتباطات با ضریب اهمیت 273/0، کیفیت بالای محصولات جهت صادرات با ضریب اهمیت 246/0، ایجاد اشتغال و درامد پایدار با ضریب اهمیت 235/0، استفاده بهینه از منابع تولید با ضریب اهمیت 232/0 و وجود مدیریت و برنامهریزی کارآمد با ضریب اهمیت 202/0 بهعنوان مؤثرترین عوامل بر انتخاب خوشه انار بهعنوان خوشه برتر شهرستان سیروان معرفی شدند. در انتها نیز مطابق با نتایج بهدستآمده، پیشنهادها لازم ارائه شد.
