رسیدگی به دعوا و مراحل آن مهمترین و حساسترین کار نهاد قضایی است که در نهایت با صدور قرار یا حکم توسط محاکم به انجام میرسد. دادگستری بابت صدور قرار و حکم صادر شده از محاکم از همان ابتدای طرح دعوا اقدام به دریافت هزینه میکند که به «هزینه دادرسی» مشهور است و در تمام آیینهای دادرسی و مراحل گوناگون آن نسبت به آنها اهتمام ویژه با قرار دادن ضمانتهای اجرای قویّ شده است. همانگونه که از این عنوان پیدا است، دادگاه برای صدور رأی نیازمند دریافت این هزینه است. به عبارت فنی تا وقتی این هزینه توسط خواهان دعوا پرداخت نگردد، پرونده وارد فرایند دادرسی نمیشود. در حقوق اسلامی درباره مشروعیت اخذ هزینه دادرسی اختلافنظر وجود داشته و گروهی بهطور مطلق آن را جایز دانسته و برخی مطلقاً آن را جایز ندانسته و دستهای با طرح تفصیل در مسئله به طرح احکام جداگانه پرداختند. در این نوشتار که به شیوه توصیفی تحلیلی سامان یافته، ضمن بررسی دقیق ادله همه دیدگاههای پیرامون این موضوع، با دستیابی به روایت صحیح منقول از «عمار بن مروان»، عدم مشروعیت هزینه دادرسی بر بنیاد آن به اثبات رسید.
