یکی از مشکلات عمده در برنامهریزی شهری با توجه به رشد جمعیت و کمبود مکانهای مناسب برای رشد شهری، تعیین اراضی مناسب برای گسترش کالبدی شهر میباشد. توسعه کالبدی شهر فرایندی اجتناب ناپذیر بوده که ناشی از عوامل و اثرات متعدد می باشد و پیامد آن توسعه کالبدی شهر در جهات و نقاط مختلف است. لازم است که جهت جلوگیری از مشکلات و پیامدهای حاصل از توسعه کالبدی شهر روند گسترش و توسعه شهر به صورت کنترل شده و بر اساس قوانین و اصول علمی انجام شود. هدف این پژوهش، تحلیل توانهای محیطی و تعیین روند مناسب توسعه فضایی شهر ایلام با استفاده از AHP و GIS میباشد. روش تحقیق مبتنی بر کارهای میدانی، توصیفی و تحلیلی است. برای دستیابی به هدف، معیارهای شیب، جهت شیب، توپوگرافی، کاربری اراضی، زمین شناسی، فاصله از آبراهه و جاده مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که شیب، هیپسومتری و لیتولوژی دارای وزن بیشتری نسبت به دیگر معیارها بوده اند. همچنین 4/735 هکتار(5/24 درصد) از مساحت محدوده مورد مطالعه برای توسعه شهری در کلاس مناسب و بسیار مناسب و اغلب در شیبهای متوسط و در کاربری جنگل و بایر و در جهت های جغرافیایی جنوب و غرب قرار دارد و اراضی نامناسب و بسیار نامناسب به طور عمده در شیب های زیاد، سازند سست شیل و لایههای رس ریز دانه و در ارتفاع بین 1550-1250 متر قرار گرفتهاند. که به دلیل وجود ارتفاع و شیب زیاد، وجود سازندهای فرسایش پذیر(شیل، مارن، آهک ...) و ... جزء در نواحی محدود که در جنوب و غرب شهر قرار دارد، امکان توسعه فضایی شهر در محدوده مورد مطالعه وجود ندارد.
