حجت شیخی (Hojat Sheikhi)

چکیده: شهرها و مناطق شهری، نماینده سیستم‌های متراکم و پیچیده‌ای از خدمات به هم پیوسته هستند. به این ترتیب، آنها باشمار فزاینده‌ای از مسائلی که مسبب خطرپذیری بلایا هستند روبرو می‌باشند. از این رو تاب‌آوری به دلیل آنکه آسیب پذیری سیستم‌های اجتماعی و تکنولوژیکی به طور کامل قابل پیش بینی نیستند اهمیت می‌یابد. تمرکز بر تاب‌آوری یک تغییر در تحقیقات پارادایمی را داشته به صورتی که از طریق آن تاکید تحقیقات در بسیاری از رشته‌ها از تحلیل گذشته نگر ناایمن به شناخت منابع ایمنی با توجه به تهدیدات عملکرد سیستم جهت یافته است. چارچوب‌های مطالعاتی دارای شاخص هایی در پنج بعد اقتصادی، اجتماعی،کالبدی، محیطی و مدیریتی- نهادی می‌باشند که بسته به ماهیت هر یک از چارچوب‌ها، میزان شاخص‌های استفاده شده در آنها متغیر می‌باشد. از سویی دیگر دسترسی به داده‌ها نیز از الزامات انتخاب شاخص‌ها در این تحقیقات بوده است. هدف این مقاله سنجش شاخص اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی -نهادی تاب‌آوری در بافت‌های شهر کرمانشاه است. روش انجام این پژوهش توصیفی- تحلیلی است. در این پژوهش تعداد 383 نفر براساس فرمول کوکران انتخاب و مورد پرسشگری قرار گرفتند و با توجه به نظرات 20 نفر از کارشناسان و متخصصان برنامه ریزی شهری، سطح اهمیت شاخص‌های موثر بر میزان تاب‌آوری مشخص شدند و از نرم افزار AHP برای وزن دهی داده‌ها استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد از میان زیرشاخص‌های اجتماعی اعتماد اجتماعی به علت داشتن وزن بالاتر به عنوان مهمترین عامل اجتماعی و میزان مشارکت به علت داشتن کمترین وزن به عنوان کم اهمیت ترین عامل می‌باشد. همچنین نتایج نشان داد از میان شاخص‌های اقتصادی ظرفیت جبران خسارت به علت داشتن وزن بالاتر به عنوان مهمترین عامل اقتصادی و مالکیت به علت داشتن کمترین وزن به عنوان کم اهمیت‌ترین عامل می‌باشد. نتایج نشان داد از میان شاخص‌های کالبدی سلسله مراتب دسترسی به علت داشتن وزن بالاتر به عنوان مهمترین عامل کالبدی و جانمایی اسکان مجدد و قدمت به علت داشتن کمترین وزن به عنوان کم اهمیت ترین عامل می‌باشد. همچنین نتایج نشان داد از میان شاخص‌های محیطی وضعیت ژئوتکنیکی به علت داشتن وزن بالاتر به عنوان مهمترین عامل محیطی و پاکیزگی و بهداشت محیط به علت داشتن کمترین وزن به عنوان کم اهمیت ترین عامل می‌باشد. همچنین نتایج نشان داد از میان شاخص‌های مدیریتی نهادی یکپارچگی و وحدت نهادی به علت داشتن وزن بالاتر به عنوان مهمترین عامل مدیریتی نهادی و پوشش بیمه‌ای به علت داشتن کمترین وزن به عنوان کم اهمیت ترین عامل می‌باشد. واژه‌های کلیدی: شاخص‌های تاب آوری، تاب آوری شهری، شهرکرمانشاه، بحران